Το διακύβευμα του ‘22

Κυριακή, 5 Αυγούστου 2012

Του Βλάση Αγτζίδη

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό σημείο του τέρματος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών. Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικού κινήματος, αυτό των Νεότουρκων. Κίνημα, που επιχείρησε να επιλύσει το εθνικό πρόβλημα, που ταλάνιζε την Αυτοκρατορία, με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψει βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.


Τις φωτογραφίες τις τράβηξε ο αρχαιολόγος Felix Sartaux, ο οποίος επόπτευε τις αρχαιολογικές ανασκαφές για την αρχαία Φώκαια. Η φωτογραφία με τον έφιππο τσέτη τραβήχτηκε ενώ είχαν βάλει φωτιά στην ελληνική συνοικία και ο κόσμος περίμενε με αγωνία τα πλοιάρια για να φύγει για Μυτιλήνη. Ο τσέτης κρατούσε τα λάφυρα που είχε πάρει από το ελληνικό σπίτι, μεταξύ αυτών και την ομπρέλα που είχε ανοίξει και περήφανα κρατούσε, τονίζοντας τη νίκη ενάντια στους γκιαούρηδες!!!

 Η εσωτερική αυτή διαδικασία εξέφρασε μια πολιτική επιλογή και οδήγησε σε πρωτοφανείς μεθόδους ομογενοποίησης του οθωμανικού κοινωνικού σώματος. Μεθόδους που η ανθρωπότητα θα τις συνειδητοποιήσει λίγες δεκαετίες αργότερα, με την απόλυτη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Με ιστορικό σημείο αφετηρίας της διαδικασίας το 1908 και το στρατιωτικό πραξικόπημα των Νεότουρκων εθνικιστών θα επιλεγεί η φυσική εξόντωση των χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι αιτίες ανιχνεύονται στην κοινωνική δομή της οθωμανικής κοινωνίας. Η νέα οθωμανική αστική τάξη που αναδύθηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα προήλθε σε μεγάλο βαθμό από τις ομάδες των ραγιάδων, των παλιών απόκληρων ενός αυταρχικού ισλαμικού κράτους που αποφάσισε όμως με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ να εκσυχρονιστεί και να υπερβεί τους παλιούς καταναγκασμούς που απέρρεαν από την ισλαμική υπεροψία.

Μια ώριμη ελληνική αστική τάξη

Οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1914 ήταν περί τα 2,2 εκατομμύρια (1,8 στη Μικρά Ασία και 400 χιλιάδες στην Ανατολική Θράκη με την Κωσταντινούπολη) σ' ένα συνολικό πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων. Η οικονομική ισχύς τους ήταν μεγαλύτερη της πληθυσμιακής αναλογίας τους. Υπολογίζεται ότι το 50% του επενδυμένου κεφαλαίου στη βιομηχανία, καθώς και το 60% σε κλάδους μεταποίησης ανήκαν σε πολίτες που προέρχονταν από τις ελληνικές οθωμανικές κοινότητες. Το 1912 από τις 18.063 εμπορικές επιχειρήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε Ελληνες ανήκε το 46%, το 23% σε Αρμένιους, το 15% σε μουσουλμάνους.

Υπολογίζεται ότι το 1914 από τις 6.507 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το 49% ανήκε σε Οθωμανούς Ελληνες, ενώ Ελληνες ήταν και το 46% των τραπεζιτών. Την ίδια χρονιά υπολογίζεται ότι Ελληνες ήταν το 52% των γιατρών, το 49% των φαρμακοποιών, το 52% των αρχιτεκτόνων, το 37% των μηχανικών και το 29% των δικηγόρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism, Darwin Press, 1999). Παράλληλα διέθεταν μια πλήρη εκπαιδευτική δομή με εκατοντάδες σχολεία αλλά και υψηλού επιπέδου ιδρύματα, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή (Κωνσταντινούπολη), η Ευαγγελική Σχολή (Σμύρνη), το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, η Ιερατική Σχολή στο Ζιντζίντερε (Καππαδοκία) κ.ά.

Εντυπωσιακός είναι κι ο αριθμός των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν. Μόνο στη Σμύρνη οι ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ανέρχονται σε 135. Η μακροβιότερη ήταν η «Αμάλθεια» (1838-1922). Αλλες σημαντικές εφημερίδες, η «Αρμονία» (1880-1922) και η σοσιαλιστική «Ο Εργάτης» (1908-1922).

Σε ιδεολογικό επίπεδο οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από μια ώριμη εθνική συνείδηση, απόρροια κυρίως του ρεύματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, που από την προεπαναστατική περίοδο είχε τα μεγάλα κέντρα του στην Κωνσταντινούπολη, το Αϊβαλί, τη Σμύρνη κ.α. και της συνεχούς ύπαρξης λόγιας τάξης. Η συγκρότηση της Ελλάδας ως έθνους-κράτους ενίσχυσε τις διαδικασίες συνειδητοποίησης των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμπέδωση μιας ελληνικής ταυτότητας ως μετεξέλιξη της παλαιότερης ρωμαίικης. Η διαδικασία αυτή όμως δεν υπήρξε απόρροια μιας κρατικής πολιτικής της Ελλάδας, αλλά αφενός της δραστηριοποίησης των Μικρασιατών (κυρίως με το Σύλλογο Μικρασιατών «Η Ανατολή») που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα από την εποχή της Επανάστασης και εντεύθεν και αφετέρου της φυσιολογικής ιδεολογικής εξέλιξης που απορρέει από την ανάπτυξη αστικών σχέσεων και την επέκταση της οικονομίας της αγοράς.

Παρ' όλη όμως την εδραιωμένη εθνική ταυτότητα οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέλεξαν να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες, αποφεύγοντας τις αποσχιστικές και διαλυτικές κινήσεις. Μόνο όταν η προοπτική της δημοκρατικής μετεξέλιξης ακυρώθηκε από το εθνικιστικό κίνημα των Νεότουρκων και υπέστησαν την προαποφασισμένη Γενοκτονία από το 1914, αποφάσισαν να υποστηρίξουν την πολιτική τους αυτοδιάθεση. Η αναγκαστική αυτή επιλογή θα εκφραστεί μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους στον μικρασιατικό Βορρά, στον Πόντο και με την Ενωση με την Ελλάδα ή την αυτονόμηση της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Την ίδια εποχή οι Ελληνες στην Ελλάδα ανέρχονταν στα 4,5 εκατομμύρια και ζούσαν σ' έναν τελείως διαφορετικό χώρο από κοινωνική και πολιτειακή άποψη. Ο γεωγραφικός χώρος που αποτέλεσε το έδαφος του νεαρού Βασιλείου βρισκόταν στα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι παραγωγικές δυνάμεις ήταν ελάχιστα αναπτυγμένες όπως και οι υπόλοιπες δομές που ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία ενός έθνους-κράτους. Οι πραγματικές δομικές αδυναμίες θα οδηγήσουν σε μια ιδεολογική «υπεραναπλήρωση» βασισμένη στην αρχαιοελληνική ανάκληση, στην αναβίωση ενός νεκρού παρελθόντος ως αντιστάθμισμα στην υπαρκτή πολιτισμική ταυτότητα των εξωελλαδικών ελληνικών κέντρων. Παράλληλα θα εδραιωθεί μέσω της αυτοαναγνώρισης η ιδεολογία της «μητρόπολης» ως συναίσθημα υπεροχής.

Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα «καταλάβουν» την εξουσία στο Βασίλειο και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Βασικό χαρακτηριστικό στην εξέλιξη της ελλαδικής κοινωνίας θα είναι η απουσία σημαντικών αστικών στρωμάτων. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερλειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής-κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν.

Ετσι η μοναδική ελληνική αστική τάξη που είχε τα χαρακτηριστικά τα οποία αντιστοιχούσαν στην ευρωπαϊκή τυπολογία βρισκόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η πολιτική που ακολουθήθηκε στο νεαρό κράτος ήταν αρκετά εσωστρεφής και αυτό είχε αντανάκλαση στην πολιτική διαχείριση των επαναστατικών ελληνικών κινημάτων στα Βαλκάνια (Κρήτη 1866, Μακεδονία 1878). Μόνο η εμφάνιση του βουλγαρικού εθνικισμού, που διεκδικούσε προς όφελός του τις μακεδονικές και θρακικές περιοχές της Αυτοκρατορίας, κινητοποίησε δυνάμεις εντός της Ελλάδας. Ο στόχος ήταν η αποτροπή του νέου αυτού επιθετικού εθνικισμού . Οσον αφορά τις οθωμανικές εξελίξεις η Ελλάδα, μέχρι σχεδόν του πραξικοπήματος των Νεοτούρκων (1908), ακολουθεί μια πολιτική που συμβαδίζει με τους στόχους των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στο σημείο αυτό παρατηρείται μια τομή στα πολιτικά και κοινωνικά πράγματα της Ελλάδας. Το στρατιωτικό κίνημα του 1909 (Γουδί) ευνόησε την άνοδο στην εξουσία των μεταρρυθμιστικών δυνάμεων αναθέτοντας στον Ελ. Βενιζέλο τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Βενιζέλος, προερχόμενος από την επαναστατημένη λίγο καιρό πριν Κρήτη, αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια την ιστορική καμπή που διάβαινε ο χώρος της Εγγύς Ανατολής με τη νίκη των ακραίων Τούρκων εθνικιστών και την ήττα των μεταρρυθμιστικών οθωμανικών δυνάμεων.

Αφορμή για την τελική ρήξη του παλαιοελλαδικού πολιτικού κόσμου, συσπειρωμένου γύρω από τη μοναρχία και τον Κωνσταντίνο, με τον Ελ. Βενιζέλο θα προέλθει με την έξοδο ή όχι της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηδη, πριν ακόμα από την έναρξη του Πολέμου, οι Νεότουρκοι είχαν αρχίσει την υλοποίηση του προγράμματος εθνικών εκκαθαρίσεων κατά του ελληνικού πληθυσμού στην Ανατολική Θράκη και την Ιωνία. Δεκάδες χιλιάδες Ελληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία θα καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η οποία βιώνει έναν μεγάλης έκτασης εσωτερικό διχασμό.

Μετά το τέλος του Πολέμου

Επειτα από πολλές παλινωδίες και περιπέτειες, η Ελλάδα θα πάρει μέρος στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ και τελικά θα βρεθεί στο στρατόπεδο των νικητών. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Νεότουρκοι είχαν διαπράξει πρωτοφανή εγκλήματα κατά των χριστιανικών πληθυσμών, των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων. Η πολυεθνική Αυτοκρατορία είχε φτάσει πια στο τέλος της. Διαμορφωνόταν πλέον η εποχή των εθνών-κρατών, με βάση πληθυσμιακά, ιστορικά και γεωπολιτικά κριτήρια. Στους Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που προ του 1914 ανέρχονται στο 20% του πληθυσμού, θα αποδοθεί με τη Συνθήκη των Σεβρών το 6% του παλιού οθωμανικού εδάφους, ενώ θα εξαιρεθούν περιοχές του μικρασιατικού Βορρά που είχαν υποφέρει σκληρά από τη βία του νεοτουρκικού εθνικισμού. Οι Αρμένιοι αποκτούσαν και αυτοί εθνικό κράτος, ενώ αυτονομία θα απολάμβαναν και οι Κούρδοι.

Το μεγαλύτερο μέρος του παλιού κοινού οθωμανικού σπιτιού μετατρεπόταν πλέον στο έθνος-κράτος των Τούρκων. Οι παράμετροι που θα αλλάξουν τον ρουν των πραγμάτων θα είναι αφενός ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος θα εκφράσει τον επιθετικό τουρκικό εθνικισμό, και η μοναρχική παράταξη η οποία θα υπονομεύσει το μικρασιατικό εγχείρημα. Παράλληλα η αλλαγή των διεθνών συνθηκών με την επικράτηση των μπολσεβίκων στη Ρωσία θα αναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προστεθεί η στάση της Γαλλίας, της Ιταλίας αλλά και του Βατικανού ακόμα που ανησυχούσαν με τη γεωπολιτική ενίσχυση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 19 Μαΐου 1919 ο αξιωματικός του οθωμανικού στρατού Κεμάλ Πασά αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα με το πρόσχημα της επιβολής της τάξης στην περιοχή. Παρ' ότι στάλθηκε στην περιοχή για να προστατεύσει τους πληθυσμούς που είχαν υποφέρει από τη βία, κύριο μέλημά του υπήρξε η καταστολή του ποντιακού αντάρτικου. Ο Κεμάλ σύντομα αυτονομήθηκε από την κεντρική οθωμανική εξουσία και άρχισε τη συγκρότηση ενός εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, εκμεταλλευόμενος πολύ έξυπνα τα θρησκευτικά αισθήματα των μουσουλμανικών εθνών. Οι παρακρατικές ομάδες της Teskilat i Mahsusa θα πλαισιώσουν πρώτες το κίνημα αυτό και θα αγωνιστούν για τη σωτηρία τους αφενός και για την υλοποίηση των αρχικών σχεδίων που είχαν σταματήσει με τη νεοτουρκική ήττα αφετέρου.

Οι εσωτερικές αντινομίες του ελλαδικού Ελληνισμού θα οδηγήσουν σε μια ήττα, η οποία καθόλου δεν ήταν προδιαγεγραμμένη.

Η ακατανόητη απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου να προχωρήσει στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 θα φέρει στην εξουσία το αντιπολεμικό και αντιμικρασιατικό, φιλογερμανικό Λαϊκό Κόμμα και τον ανεπιθύμητο για τους συμμάχους βασιλιά Κωνσταντίνο. Το μέλλον των Ελλήνων στην Ανατολή το ήξεραν καλύτερα οι ίδιοι οι Τούρκοι εθνικιστές. Η επίσημη εφημερίδα του Κεμάλ στην Αγκυρα έγραφε στις 28 Οκτωβρίου 1920 για τις επερχόμενες ελληνικές εκλογές: «Οι ελληνικές εκλογές θα κρίνουν την τύχη του μικρασιατικού πολέμου. Πτώση του Βενιζέλου σημαίνει και πτώση της Ελλάδας στη Μικρά Ασία...», ενώ στις διαδηλώσεις των Τούρκων εθνικιστών στην Αγκυρα κυριαρχούσε το σύνθημα: «Μπιν γιασασίν Μουσταφά Κεμάλ / Γιασασίν Κωνσταντίνος / Καχρολσούν Βενιζέλος» («Πολύ ζήτω στον Μουσταφά Κεμάλ / Ζήτω στον Κωνσταντίνο / Κατάρα στον Βενιζέλο»).



Η νέα κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος, που συνεργάστησε προεκλογικά σε μια αντιπολεμική, αντιμικρασιατική πλατφόρμα με το ΣΕΚΕ, είχε πολιτευτεί με συνθήματα όπως «Μικρά πλην έντιμος Ελλάς», «Αποχώρηση της Ελλάδας από τη Μικρά Ασία». Στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια διετή πολιτική (Νοέμβριος 1920-Σεπτέμβριος 1922) που θα χαρακτηριστεί από προσπάθεια διαρκούς αλλά ανεπιτυχούς απαγκίστρωσης από τη Μικρά Ασία και ανορθολογισμό. Τελικά, αντί να οδηγήσει τους στρατιώτες στα σπίτια τους, θα τους οδηγήσει πέρα από την Αλμυρά Ερημο.

Την ίδια στιγμή δεν υπήρχε καμιά μέριμνα για οργάνωση του μετώπου περιμετρικά της Σμύρνης.

Παράλληλα θα αγνοήσει τα αιτήματα των Ελλήνων της Ανατολής. Θα απορρίψει το αίτημα της οργάνωσης «Μικρασιατική Αμυνα» για δημιουργία μικρασιατικού στρατού με στόχο την αυτονόμηση της Ιωνίας. Επίσης αγνόησε ολοκληρωτικά τον Πόντο, όπου οι αντάρτες έδιναν εγκαταλειμμένοι τον σκληρό αγώνα ενάντια στον τουρκικό στρατό. Τον Ιούλιο του 1922 προσπάθησε ανεπιτυχώς να οργανώσει την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό. Με την προοπτική αυτή νομοθέτησε (2870/1922) την απαγόρευση της εκκένωσης της περιοχής από τον άμαχο πληθυσμό. Ετσι παρέδιδε συνειδητά τους Ελληνες της Ιωνίας στα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ. Κάτι που έκανε και λίγο αργότερα, μετά τη νίκη των κεμαλικών, όταν διέταζε τον διαλυμένο ελληνικό στρατό να επιβιβαστεί στα πλοία για να αναχωρήσει και να επιστρέψει «οίκαδε», διατάζοντας τον αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη να απαγορεύσει την έξοδο του ελληνικού πληθυσμού «για να μη δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα».

Από τα 2,2 εκατομμύρια που ήταν οι Ελληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, θα καταμετρηθούν το 1928 ως πρόσφυγες στην Ελλάδα περίπου 1,25 εκατομμύρια. Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τον συνολικό αριθμό των απωλειών. Κανείς ποτέ στην Ελλάδα δεν προσπάθησε να καταγράψει τα θύματα. Εξάλλου η προσφυγική μνήμη υπήρξε μια απαγορευμένη Μνήμη μέχρι τη δεκαετία του '80, οπότε οι προσφυγικές οργανώσεις, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που έδιναν οι νέες συνθήκες, θα μιλήσουν για όλα αυτά και θα επιβάλουν εν τέλει την ενσωμάτωση της ιστορίας των Ελλήνων της Ανατολής στο συνολικό εθνικό αφήγημα. *

Αναλογιζόμενοι 90 χρόνια μετά την ελληνική αποτυχία στο νου έρχεται η ρήση του Λόϋδ Τζορτζ, όταν η Ελλάδα φάνταζε ως η μελλοντική μεγάλη δύναμη στην Αν. Μεσόγειο: «Τίποτα λιγότερο της προδοσίας από την ελληνική πλευρά ή ανικανότητας που ισοδυναμεί με προδοσία, δεν θα ήταν δυνατόν να καταστήσει τυς Τούρκους της Ανατολίας ικανούς να επιδράμουν στη Σμύρνη και να ρίξουν τους Έλληνες στη θάλασσα».


Όπως και η διαπίστωση του ιστορικού Douglas Dakin : «…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» ( “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ)


Η ιστορία της Αγγελικής Ματθαίου (*)
(*) Από τη Φώκαια Σμύρνης

Είμαι η Αγγελική, του καπετάν Νικολή Πολίτη η κόρη από τις Νέες Φώκιες της Σμύρνης. Το 22 ήμουν ένα κοριτσάκι 6 έως 7 χρονών.

Η Αγγελική Ματθαίου έπειτα από μια περιπλάνηση ως αιχμάλωτη στην Ανατολή, που κράτησε κάποια χρόνια, θα φτάσει τελικά ορφανή στην Ελλάδα και θα συναντήσει μια αδελφή της, που διασώθηκε από τη σφαγή. Ο Ευρ. Μπίλης, τ. επίκουρος καθηγητής στο ΕΜΠ, διέσωσε και μας ενεχείρισε τη συγκλονιστική μαρτυρία, την οποία κατέγραψε η ίδια η Αγγελική Ματθαίου πριν από το θάνατό της

Ο πατέρας μου ήταν καπετάνιος. Είχαμε ένα μεγάλο καΐκι. Το είχε ονομάσει ο πατέρας μου «Πανούσα», επειδή έλεγαν την μητέρα μου Παναγιώτα και επειδή την αγαπούσε πολύ ονόμασε το καΐκι.

Ημασταν 6 άτομα, παιδιά και ο πατέρας και η μητέρα. Ο πατέρας μου ήταν από την Κωνσταντινούπολη και ήλθε στις Φώκιες και παντρεύτηκε λέγανε την ωραία Παναγιώτα. Ζούσαμε πολύ καλά διότι είχαμε πολύ περιουσία. Ο πατέρας μου ήταν μοναχοπαίδι.

Είχαμε δύο σπίτια. Το ένα ήτανε στο Φαρδί Σοκάκι και το άλλο έξω από την πόλη.

Ο πατέρας μου είχε 400 δένδρα ελιές, είχε ένα αμπέλι στα 3 πηγάδια και το άλλο στα Μερσινάκια.

Τώρα θα γράψω για την Καταστροφή.

Τη νύχτα βγαίνανε στα παράθυρα και βλέπανε στα βουνά φωτιές. Αρχισε ο κόσμος να φοβάται. Η μητέρα μου δεν ήξερε τι να κάνει γιατί ο πατέρας μου έλειπε ταξίδι. Το δεύτερο βράδυ μαζεύτηκε όλη η γειτονιά στο δικό μας σπίτι. Θυμάμαι που κάνανε μία τούρκικη σημαία με το μισοφέγγαρο και τη βάλανε στο παράθυρο για να δούνε οι Τούρκοι. Το ίδιο βράδυ ήλθε ο πατέρας μου. Μας είπε να μην φοβόμαστε. Κλειστήκαμε στο σπίτι.

Ξαφνικά πλάκωσε ο τούρκικος στρατός. Ακούγαμε τύμπανα, ντουφεκιές, τραγούδια. Τα άλογα χλιμιντρούσανε. Δεν μπορώ να σας πω το τι γινόταν.

Τότε σηκώθηκε ο πατέρας μου να πάει να δη το καΐκι για να φύγουμε. Η μητέρα μου δεν τον άφηνε και της είπε θα πάω από άλλον δρόμο. Πήγε, αλλά το καΐκι το είχανε καταστρέψει. Δεν είχε ούτε κατάρτια ούτε πανιά ούτε μηχανή. Μας λέει θα πάμε στον Ασματερέ, εκεί ήταν ένα λιμανάκι και ίσως βρούμε καΐκι να φύγουμε για τη Μυτιλήνη.

Φύγαμε από τα βουνά. Εμένα με σήκωνε ο αδελφός μου στην ράχη του. Νύχτα ήτανε! Τα βουνά ήταν τόσο άγρια. Φωνάζανε τα σκυλιά, τα τσακάλια. Τα σκυλιά από τα εξοχικά σπίτια τρέχανε. Τα αγριογούρουνα μουγκρίζανε. Λες και θα χαλούσε ο κόσμος.

Αμίλητοι φθάσαμε στο λιμανάκι αλλά δεν υπήρχε τίποτε. Μόνο τα ζώα του κόσμου φωνάζανε λες και είχανε καταλάβει τον χωρισμό από τους δικούς τους.

Την άλλη μέρα οι Τούρκοι κατασκήνωσαν σε ένα χωράφι πολύ μεγάλο που το λέγανε Σητσακτερέ και αρχίσαν και κατεβαίνανε στην χώρα. Μαζεύανε τον κόσμο. Αλλον σκοτώνανε, άλλον κοπανούσανε με τα ντουφέκια. Τους άλλους τους ρίχνανε κάτω και τους πατούσανε στην κοιλιά και οι ανθρώποι κάνανε εμετό.

Εμείς είχαμε φύγει κρυφά και μπήκαμε σε ένα μεγάλο σπίτι αλλά μας βρήκανε. Κατεβάσανε τον πατέρα μου, τον βγάλανε το σαλβάρι του, το σακάκι του, τα παπούτσια του. Του πήρανε τη μεγάλη σακούλα με τα λεφτά και τα χρυσαφικά και μας βάλανε μαζί με άλλους που μαζεύανε από τα σπίτια τους.

Από τις πλεξούδες

Μας πήγαν σε ένα χωριό που το λέγανε Τσακμακλή. Μας αφήσανε σε ένα χωράφι και αρχίσανε να μαζεύουν τους άνδρες. Πήρανε τον πατέρα μου τον αδελφό μου και όλους. Μετά ακούσαμε τα πολυβόλα. Μας λέγανε όλοι ότι τους σκοτώσανε. Από τότε δεν τους είδαμε.

Το ίδιο βράδυ πήρανε την αδελφή μου στα βουνά. Παίρνανε τα κορίτσια. Την αδελφή μου την πήρανε τέσσερις. Είχε μακριές πλεξούδες. Οι δυό την πιάσανε από της πλεξούδες και οι άλλοι δύο από τα πόδια.

Το τι γινότανε εκείνο το βράδυ δεν λέγεται. Χαλούσε ο κόσμος. Φωνάζανε τα κορίτσια, κλαίγανε η μάνες τους, φωνάζανε, βουίζανε τα βουνά. Εγώ με ήχε η μητέρα μου κάτω από το φουστάνι της και έτρεμα σαν το φύλλο.

Η μητέρα μου σηκώθηκε και φώναζε «παιδί μου Κατερίνα που σε πάνε» και ένας Τούρκος της δίνει μια με το ντουφέκι και πέφτει και σπάει το κεφάλι της. Τρέχανε τα αίματα. Εγώ σήκωνα το φουστανάκι μου και τη σκούπιζα.

Την άλλη μέρα μας πήρανε από κει και αρχίσαμε να βαδίζουμε από βουνά όχι από δρόμους. Μας είχανε πάρει τα παπούτσια μας και τα βουνά ήτανε στρωμένα από αγκάθια. Ηταν αδύνατο να βαδίσουμε. Εκεί ήτανε το πολύ ξύλο οι κλοτσιές. Βαδίζαμε το βράδυ. Φθάσαμε σε ένα χωριό που το λέγανε Τσακμακλή. Ητανε ελληνικό χωριό.

Εκεί μας χώσανε τον έναν απάνω στόν άλλον. Για να μας βάλουνε μέσα σκοτώσανε 2 παιδιά και μιά γυναίκα. Και ξύλο με τα καμιτσιά αλύπητα. Ο κλαθμός και ο φόβος ήτανε αβάστακτα.

Εκείνο το βράδυ πήρανε και τη μανούλα μου. Ξέχασα να γράψω. Είχαμε και ένα μωράκι και όταν την πήρανε κρατούσε και το μωρό. Της το πήρανε και το πετάξανε σε έναν καλαμνιώνα που ήτανε λίμνη. Πάει και αυτό. Τη δε μανούλα μου την φέραν. Να σκεφτείτε τον πόνο της και τα δάκρυα της.

Εμεινα μόνο εγώ. Με σκέπαζε με το φουστάνι της σαν τη κλώσα που βάζει τα πουλάκια της κάτω από τα φτερά της.

Κάνω πολλά λάθη γιατί δεν μπορώ να γράψω από τα δάκρυα και τον πόνο που έχω. Μου έχουν μείνει αποθέματα. Είνε μεγάλος πόνος να μείνεις ορφανό τόσο μικρό και στα τούρκικα χέρια. Παρακαλώ το Θεό όλα τα παιδάκια να έχουν τη μανούλα τους. Να μην πονέσουνε σαν εμένα.

Ακουγα μανούλα που φωνάζανε και μαραινόμουν σαν το φύλλο που πέφτει από το δένδρο. Το πιο γλυκό πράγμα του κόσμου είναι η μάνα. Ολα αυτά τα χρόνια που ζω δεν τη ξέχασα.

Το δε πρωί μας πήγανε σε ένα χωριό που το λέγανε Μαινεμένη. Το χωριό ήτανε κάρβουνο. Το είχανε κάψει οι δικοί μας στρατιώτες όταν οπισθοχωρήσανε. Ηταν ελληνικό χωριό.

Μας περάσανε από μέσα για να δούμε που ήτανε καμένο. Εκεί είπαμε ότι εδώ θα μας κάψουνε και μας χτυπούσανε τόσο άγρια που μας φωνάζανε οι δική μας να σκύβουμε σαν τα πρόβατα. Εκεί κόψανε μιας γυναίκας τη μύτη.

Με τα πολλά φύγαμε από το χωριό. Βαδίζοντας, βγήκαμε σε ένα χωράφι που είχε άγριες αχλαδιές και ήταν φορτωμένες αχλάδια. Οσα μπορούσανε κόψανε να φάνε. Αλλά πιο πολύ ήτανε το ξύλο....

Συνέχεια βαδίζαμε δεν ξέρω πόσες μέρες. Πηγαίναμε για τη Μαγνησία. Βγαίνανε και το φωνάζανε ότι πάμε στην Μαγνησία. Είχε άνδρες που ξέρανε τούρκικα και μας φωνάζανε ότι πάμαι στην Μαγνησία να μας βγάλει λόγο ο Κεμάλ.

Και που νομίζετε που μας πήγανε; Σε ένα παλιό εργοστάσιο και μαζέψανε τους άνδρες, τους βάλανε μέσα τους γδύσανε και αρχίσανε και τους χτυπούσανε με τα καμιτσιά. Η άνδρες πηδούσανε σαν ποντίκια. Τους είχανε μαύρους. Η άνθρωποι πέσανε όλοι κάτω σαν πεθαμένοι με βογκητά με κλάματα από τους πόνους.

Δεν υπάρχει θεός

Το χειρότερο ήτανε ότι μαζέψανε τα γυναικόπαιδα και μας πήγανε σε ένα χωράφι γεμάτο μνήματα από Ελληνες στρατιώτες και σε κάθε μνήμα είχαν βάλει τα δίκοχα τους. Εκεί φαντασθείτε τι έγινε. Πέσαν οι γυναίκες στα μνήματα φωνάζανε, κλαίγανε και από πάνω κλωτσιές, πέτρες. Σπούσανε δένδρα, κλαριά και τις κοπανούσανε. Πολλές μάνες είχαν χάσει τα παιδιά τους σε αυτόν το πόλεμο. Μα δεν υπήρχε Θεός; Δεν υπήρχε κανένας νόμος για μας;

Μετά μας πήγανε σε αμπέλι και κόβανε τα φύλα και τα χώνανε στο στόμα να τα φάνε και όποιος δεν τα μάσαγε τον τρίβανε τα μούτρα του στο χώμα. Μια γυναίκα δεν το δεχότανε και της βάλανε φωτιά στο φόρεμα της και κάηκε σαν κερί και δεν αφήνανε κανένανε να πάει κοντά της. Αυτά που κάνανε αυτοί οι βάρβαροι δεν τα έκανε κανένα κράτος.

Μετά φύγαμε από την Μαγνησία και μας πηγαίνανε για μια μέρα όλο από βουνά και αγκάθια. Φθάσαμε σε μια μικρή πόλη. Εκεί ήτανε σταθμός χωροφυλακής. Μας υποδεχτήκανε πολύ άγρια ως συνήθως. Από κάτω από το κτήριο είχε μια χαβούζα με νερό. Το νερό αυτό είχε μέσα ότι βρωμιά ήθελες. Και δεν ήτανε μόνο η βρωμιά, αλλά κατουρούσανε και από πάνω. Και χονδρά και ψιλά. Αλλά ο κόσμος ήτανε τόσο διψασμένος που σπρώχνανε της βρωμιές και πίνανε και πλένανε και τα μούτρα τους και αυτοί γελούσαν και λέγανε «πος γκιαούρη». Αυτό θα πει: «Βρώμικοι Ελληνες».

...Το ψωμί και το φαΐ το είχαμε ξεχάσει. Αν βρίσκανε στα βουνά καμήλες ψόφιες τρέχανε και ξεσχίζανε με τα χέρια και άμα σταματούσαμε σε κανένα χωριό γυρεύανε φωτιά και τα ψήνανε και τα τρώγανε. Η Μανούλα μου δεν έτρωγε ούτε και 'γώ.

Μας πήρανε πάλι από κει, άλλαξαν οι τσανταρμάδες. Σε κάθε χωριό μας παίρνανε άλλοι. Μας περάσανε από ένα ποτάμι που είχε λιγοστό νερό αλλά είχε πολλά αγριοσέληνα. Οταν τα είδε ο κόσμος πέσανε με τα μούτρα σαν τα πρόβατα. Δεν έμεινε ούτε φύλο. Εκεί σε κείνο το λίγο νερό πλυθήκαμε, λουστήκαμε, χωρίς σαπούνι βέβαια....

Αρχίσαμε πάλι τα βουνά. Το χωριό ήτανε κοντά. Μόλις μας είδανε, πλάκωσε η Τουρκιά. Αρχίσανε όλοι νύκτα να πέρνουνε τα κορίτσια. Ψάχνανε με τους φακούς η δε τσανταρμάδες φεύγανε και οι χωριάτες βρίσκανε ευκαιρία. Φωνάζανε τούρκικα «άλλην, άλλην», θα πει στα ελληνικά «πάρτε, πάρτε» και κείνο το βράδυ τραβήξανε την μανούλα μου και έτσι που πήγε να σηκωθεί είδαν εμένα που με είχε από κάτω από το φουστάνι της.

Ημουν παιδάκι

Αρπάξανε εμένα. Από τον πολύ σπαραγμό πού έκανα θυμάμαι που έβγαλε το φέσι του και μού έκλεισε το στόμα με πήγε πιο πέρα και άρχισε να με ψάχνει αφού με έριξε κάτω. Σκεφτείτε εκείνη την ώρα τον σπαραγμό μου και τις φωνές μου και αφού είδε που ήμουν παιδάκι μου δίνει μια κλωτσιά και με αφήνει.

Εγώ μες την νύκτα δεν ήξερα που πάω. Ετρεχα με κομμένα τα πόδια. Από την μια φώναζα εγώ και από την άλλη ερχότανε η μανούλα μου ξεμαλλιασμένη να φωνάζει «Αγγελική, αίμα μου, παιδί μου, που είσαι;». Εγώ με τα κλάματα και αυτή με τις φωνές βρεθήκαμε. Δεν ξέρω να την περιγράψω αυτήν την περιπέτεια. Εσείς που θα την διαβάσετε μπορείτε να καταλάβετε.

Φύγαμε πάλι από 'κεί. Μας πήγανε σε ένα άλλο χωριό. Εκεί μείναμε κάτω από μια γέφυρα. Εκεί βρήκαμε σαλιγκάρια και τα ψήναμε και τρώγαμε....

Την άλλη μέρα χιόνιζε. Μας είπανε θα πάμε στο Ουσάκ. Βαδίζοντας μέσα στο χιόνι αρχίσανε τα πόδια μας και σουβλίζανε. Τότε η μανούλα μου βγάζει έναν μπούστο πού φορούσε τον κομμάτιασε και δέσαμε τα πόδια μας. Μα πόσο να βαστάξει το πανί;

Βαδίζαμε μια νύκτα. Φθάσαμε μέρα. Μας βάλανε σε κάτι μεγάλους σταύλους που βάζανε οι στρατιώτες τα άλογα. Η κοπριά ήτανε ένα μέτρο. Εμείς χωθήκαμε να ζεσταθούμε. Σε λίγο μας βγάλανε έξω και μας δώσανε γαλέτα σκουλικιασμένη. Εμείς τη φάγαμε και μας έπιασε μια διάρροια που δεν προλαβαίναμε. Εκεί πέθαναν πολλά παιδιά. *

Πηγή: http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=17/09/2011&id=310439

19 σχόλια:

Αναδελφος 5 Αυγούστου 2012 - 3:37:00 μ.μ. EEST  

Η αναγνωση τετοιων προσωπικων ιστοριων, πρεπει να γινει υποχρεωτικη στα σχολεια για να γνωριζει ο κοσμος τι ακριβως συνεβη τοτε.Δεν πρεπει να μας απασχολει μονον η εικονικη πραγματικοτητα, που μακροχρονια προσπαθουν να επιβαλλουν καποιοι.

Αρματιστής 6 Αυγούστου 2012 - 1:36:00 μ.μ. EEST  

Λίγες και εν τάχει παρατηρήσεις:

Γράφει ο αρθρογράφος:

«τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα «καταλάβουν» την εξουσία στο Βασίλειο και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις».

Μολονότι ο αρθρογράφος δεν είναι σαφής και δεν προσδιορίζει τι εννοεί με τη φράση «μοιραία συμβολή στις εξελίξεις», εγώ θα συμφωνήσω με την παραπάνω πρόταση στο ότι τα τοπικά συμφέροντα των προεστών, των γαιοκτημόνων, των «τζακιών» και των πρώην κοτζαμπάσηδων, ειδικά της Πελοποννήσου, που μάλιστα νέμονταν κυρίαρχα την πολιτική εξουσία καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, αποτέλεσαν τροχοπέδη στην ανάπτυξη και στον εκσυγχρονισμό της χώρας, στη συγκρότηση ισχυρών Ενόπλων Δυνάμεων (η Βουλγαρία εντός 30 ετών ελεύθερου βίου, συγκρότησε πανίσχυρες και πολυάριθμες ΕΔ) και στον εκδημοκρατισμό του πολιτικού συστήματος.

Παρ’ όλα ταύτα όμως, ο «παλαιοελλαδικός τοπικισμός», όπως και να το κάνουμε, ήταν ο φορέας της μεγάλης ιδέας, αυτής που οδήγησε, ίσως μέσα από πολλά λάθη και τραγικές απώλειες, στο διπλασιασμό της Ελλάδας. Οι «παλαιοελλαδίτες» ήταν αυτοί που επάνδρωσαν τα αντάρτικα σώματα του Μακεδονικού αγώνα και τις Μεραρχίες που διάβηκαν τη Μελούνα και διπλασίασαν την Ελλάδα, φέρνοντας τα σύνορα εκεί που σχεδόν βρίσκονται και τώρα. Και ασφαλώς ήταν φυσικό επόμενο, ότι ύστερα από μια επιστράτευση και πολεμικές επιχειρήσεις που κράτησαν ένα έτος και στοίχισαν χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, να σταθούν αρνητικοί στη συμμετοχή σε ένα ακόμη πόλεμο και έτσι συσπειρώθηκαν πίσω από το Κωνσταντίνο. Ήταν αρκετά λογικό να μη μπορούν να ενστερνιστούν τα οράματα του μεγάλου Κρητός πολιτικού. Για τους παλαιοελλαδίτες το όραμα της Μ. Ιδέας είχε πλέον σχεδόν ολοκληρωθεί και για αυτούς μεγαλύτερη σημασία είχαν τα χωράφια τους που είχαν μείνει χέρσα και οι φαμίλιες τους που είχαν μείνει απροστάτευτες και στο έλεος των τοκογλύφων που λυμαίνονταν την ύπαιθρο, την εποχή εκείνη. Τον πόλεμο μεταξύ της Αντάντ και των Κεντρικών Δυνάμεων, αδυνατούσαν να τον δουν ως το δικό τους πόλεμο. Μετά την επικράτηση όμως του Βενιζέλου και την εξορία του Κωνσταντίνου, έστω και με το ζόρι (βλέπε συντάγματα Κρητικής χωροφυλακής), επάνδρωσαν τις Μεραρχίες που έλαβαν μέρος στον Α’ ΠΠ και έχυσαν το αίμα τους στο Σκρα, στη Δοϊράνη και το μέτωπο του Στρυμόνα, ή άφησαν τη τελευταία τους πνοή στα περίχωρα του Πίροτ λόγω της Ισπανικής γρίπης ή των τραυμάτων τους (όπου και βρίσκεται και το Ελληνικό στρ νεκροταφείο όπου κοιμούνται τον αιώνιο ύπνο οι «Παλαιοελλαδίτες» της ΙΙΙης Μεραρχίας Πατρών – νεκροταφείο που οργανώθηκε από την ιδιωτική πρωτοβουλία και όχι από το κράτος). Και στη συνέχεια οι Μεραρχίες των «παλαιοελλαδιτών» ήταν αυτές που μετέβησαν στην ανόητη εκστρατεία της Ουκρανίας και έχυσαν το αίμα τους για τους Αγγλογάλλους και τους Λευκούς Ρώσους.
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Αρματιστής 6 Αυγούστου 2012 - 1:38:00 μ.μ. EEST  

ΣΥΝΕΧΕΙΑ
Γράφει:
«Οι παράμετροι που θα αλλάξουν τον ρουν των πραγμάτων θα είναι ……, και η μοναρχική παράταξη η οποία θα υπονομεύσει το μικρασιατικό εγχείρημα».

Έχω την άποψη ότι το Μικρασιατικό εγχείρημα ήταν καταδικασμένο πριν ακόμη ξεκινήσει, λόγω εξωτερικών και εσωτερικών λόγων
Εξωτερικών, διότι από ότι φαίνεται κανένας από τους συμμάχους δεν αντιμετώπιζε θετικά (πλην του Lloyd George) παραχωρήσεις Μικρασιατικών εδαφών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας στην Ελλάδας και διότι με τη συνθήκη των Σεβρών τίποτε ουσιαστικά δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα στη Μ. Ασία. Και όπως φάνηκε αργότερα, κανένας δεν επικύρωσε την εν λόγω συνθήκη. Ούτε η Αγγλία του Lloyd George.
Εσωτερικών δε, διότι ουδείς στην Ελλάδα μπόρεσε να αντιληφθεί το μέγεθος του εγχειρήματος, ή μάλλον της περιπέτειας στην οποία εισερχόταν η χώρα. Κανένας δεν μπόρεσε να αντιληφθεί τις υποχρεώσεις και τα δεδομένα του προβλήματος. Ούτε ο Βενιζέλος. Ελάχιστοι αντελήφθησαν ορθώς ότι η στρατιωτική εκστρατεία που αναλαμβανόταν στη Μικρά Ασία βρισκόταν εκτός των δυνατοτήτων της Ελλάδας και για να έχει κάποιες πιθανότητες επιτυχίας, επεβάλετο να κινητοποιηθούν όλες οι δυνάμεις του έθνους, πράγμα βεβαίως που ουδέποτε έγινε. Ειδική σημείωση:
Στις 18 Ιανουαρίου του 1921 ο αρχηγός της Επιτελικής υπηρεσίας του Στρατού, στρατηγός Κ. Γουβέλης, σε υπόμνημά του προς την κυβέρνηση γράφει ανάμεσα σε άλλα: «Η Μικρασιατική εκστρατεία, ως εξέθηκα υμίν, επ' ουδενί λόγω έπρεπε να επιχειρηθή... Μόνον άφρων, θα ετόλμων να είπω, θα ήτο δυνατόν να συλλάβη τοιούτον σχέδιον πολιτικής και στρατιωτικής ενεργείας και να προβή εις εκτέλεσιν τοιαύτης παρατόλμου υπερποντίας εκστρατείας ριψοκινδύνου κι αμφιβόλου λίαν, τελικής και οριστικής επιτυχίας απαιτούσης δεν κολοσσιαίας θυσίας και δυσβάστακτα διά το Ελληνικόν κράτος και τον λαόν βάρη...». Ο στρατηγός Γουβέλης διαφωνώντας με τη κυβέρνηση παραιτήθηκε.

Το Μικρασιατικό εγχείρημα υπονομεύθηκε από τη στιγμή που ο Ελληνικός Στρατός πάτησε τη προκυμαία της Σμύρνης. Υπονομεύθηκε πρώτα και κύρια από τους συμμάχους, των οποίων ως εντολοδόχος αποβιβάστηκε ο ΕΣ στη Σμύρνη, οι οποίοι έθεσαν ένα πλαίσιο αυστηρών περιορισμών στη δράση του. Ούτε ο Βενιζέλος που ήταν διαχειριστής του εγχειρήματος από το Μάιο του 1919 μέχρι στις 20 Νοεμβρίου του 1920, αλλά ούτε και οι αντιβενιζελικοί που ανέλαβαν τη διαχείριση στη συνέχεια, έπραξαν ότι επιβαλλόταν λόγω του μεγέθους και της σοβαρότητας του εγχειρήματος. Ως κυβέρνηση και οι δύο παρατάξεις αφ’ ενός υποτιμούσαν τις Τουρκικές δυνατότητες και αφ’ ετέρου υπερτιμούσαν τις δικές μας. Αντίθετα ως αντιπολίτευση και οι δύο παρατάξεις έπραξαν ότι ήταν δυνατό για να αποδομήσουν το Μικρασιατικό ζήτημα. Πολύ απλά, η βόμβα έσκασε στα χέρια των αντιβενιζελικών, οι οποίοι και ασφαλώς ήσαν κατώτεροι του Βενιζέλου.
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Αρματιστής 6 Αυγούστου 2012 - 1:42:00 μ.μ. EEST  

ΣΥΝΕΧΕΙΑ
Γράφει:
«Την ίδια στιγμή δεν υπήρχε καμιά μέριμνα για οργάνωση του μετώπου περιμετρικά της Σμύρνης»

Σκέψεις για την οργάνωση μιας οχυρωμένης τοποθεσίας αμέσως ανατολικά της Σμύρνης, τέθηκαν από το 1919 και επιτροπές άρχισαν να μελετούν την ακριβή χάραξή της. Το εγχείρημα όμως εγκαταλείφθηκε επειδή αφ’ ενός είχε μεγάλο κόστος και αφ’ ετέρου ο ΕΣ προήλαυνε προς το εσωτερικό, με αποτέλεσμα να θεωρείται ότι δεν υπάρχει νόημα στην οργάνωση μιας τέτοιας οχύρωσης, όταν οι «Τούρκοι φεύγουν πανικόβλητοι εμπρός στην ακατάσχετη Ελληνική ορμή ….» ταρατά … ταρατά… και τα λοιπά πομπώδη. Αλλά και στη συνέχεια όταν το Μικρασιατικό ζήτημα βάλτωσε, εθεωρείτο αδιανόητο η Στρατιά να εγκαταλείψει το Αφιόν και να υποχωρήσει στην οικονομική, ισχυρή τοποθεσία και ήδη οχυρωμένη τοποθεσία του Τουμλού Μπουνάρ, 50 χλμ δυτικά του Αφιόν, που θα της επέτρεπε να εξοικονομήσει σημαντικό αριθμό μεραρχιών, δημιουργόντας μια κρίσιμη μάζα στρατηγικής εφεδρείας, που διαρκώς απουσίαζε. Όπως έγραψα και παραπάνω η υποτίμηση του αντιπάλου και του κινδύνου, ήταν το στοιχείο που κυριαρχούσε στις αντιλήψεις των Ελληνικών ηγεσιών.

Γράφει:
«…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστροφική ήττα.»

Πράγματι οι Ελληνικές δυνάμεις στη Μικρά Ασία και στην Ελλάδα υπερτερούσαν σε αναλογία 3:1 έναντι των Κεμαλικών. Σε πραγματική όμως μαχητική ισχύ ποτέ. Στη μάχη της Άγκυρας η Ελληνική στρατιά διέθετε 190.000 άνδρες έναντι 90.000 του Κεμάλ. Πέρα του Σαγγάριου όμως μπόρεσε να διαθέσει 120.000, εκ των οποίων οι μάχιμοι, δηλαδή οι άνδρες των συνταγμάτων, ήταν περίπου 80.000. Όλως αντιθέτως οι μάχιμοι των Κεμαλικών ήσαν 80.000 και ήσαν αμυνόμενοι σε μια ισχυρή αμυντική τοποθεσία την οποία οργάνωσαν σε σύντομο διάστημα κατά αριστοτεχνικό τρόπο. Ήταν τέτοια αξίας οι οχυρώσεις τους, που ακόμη και σήμερα διακρίνονται ευκρινώς τα ίχνη τους (δορυφορικά). Ουδέποτε εμείς μπορέσαμε να επιτελέσουμε τέτοιο άθλο. Κατά την ίδια περίοδο της μάχης στην Άγκυρα, το Ε’ Σώμα στην Ήπειρο διέθετε δύναμη 15.000 ανδρών, η Στρατιά Μακεδονίας – Θράκης διέθετε 56.000 άνδρες και στο «περίφημο πάντοτε εσωτερικό της χώρας» «βοσκούσαν» άλλα 36.000 «ταλαιπωρημένα μωρά». Ακόμη η Ανεξάρτητη Μεραρχία ενώ είχε περατώσει την επιστράτευσή της, βρισκόταν στη Θράκη και δεν έλαβε μέρος στην εκστρατεία, ενώ μπορούσε. Επίσης διέφευγαν της κατάταξης, πάντοτε με τις πλάτες των πολιτικών, κάποιες δεκάδες χιλιάδες.

Επί δυνάμεως λοιπόν 310.000 τροφοδοτούμενων, στη μάχη της Άγκυρας οι μάχιμοι ήσαν μόνο 80.000. Και από αυτούς χάθηκε το 30%. Χάθηκαν οι ορμητικότεροι, οι μαχητικότεροι και οι καλύτεροι αξιωματικοί και στρατιώτες της Μικρασιατικής Στρατιάς. Χάθηκαν τα γκεσέμια της Στρατιάς όπως γράφει ο στρατηγός Γεώργιος Σπυρίδων. Μετά τη μάχη της Άγκυρας, το αποτέλεσμα ήταν προδιαγεγραμμένο. Δυστυχώς.

Και επειδή 11 Αυγούστου του 1921 άρχιζε η μεγάλη και επική μάχη της Ελλάδας, εκεί ανατολικά του Σαγγάριου, στα νοτιοδυτικά κράσπεδα της Άγκυρας, ας είναι αιώνια η μνήμη των παιδιών της Ελλάδας που αγωνίστηκαν και πολλοί από αυτούς άφησαν τη τελευταία τους πνοή στα άγρια και βραχώδη υψώματα του Ταμπούρ Ογλού, της Σαπάντζας, του Καλέ Γκρότο, του Πολατλί, του Τσαλ Νταγκ, του Αρντίζ Νταγκ και τόσων άλλων.

Στο κάθε κρίσιμο και αποφασιστικό σημείο του Μικρασιατικού εγχειρήματος, ουδέποτε ο ΕΣ ήταν ισχυρότερος του Τουρκικού, τόσο αριθμητικά όσο και ποιοτικά.

Και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να μας θυμώνει, επειδή τα ίδια σφάλματα συνεχίζουν και επαναλαμβάνονται.

NF 6 Αυγούστου 2012 - 4:16:00 μ.μ. EEST  

Στις 25/3/1921 ο Ιωαννης Μεταξας, ο καλυτερος επιτελικος αξιωματικος στην ιστορια του Ελληνικου Στρατου, κληθηκε να συναντησει τον Πρωθυπουργο Δ. Γουναρη. Παροντες ο Υπουργος Οικονομικων Πετρος Πρωτοπαπαδακης και ο Αρχηγος του Επιτελειου Υποστρατηγος Εξαδακτυλος. Του ζητησαν να αναλαβει Αρχιστρατηγος της Στρατιας της Μικρας Ασιας.

Ο Μεταξας κατεγραψε τη συζητηση στο ημερολογιο του. To link είναι εδώ. Διαβαστε το, προκειται για ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ.

http://www.ioannismetaxas.gr/Synomilia%20Gounari%20Protopapadaki.pdf

Είναι από την ιστοσελιδα της εγγονης του Μεταξα.

Ο Μεταξας αρνειται, τους εξηγει με καθαρα στρατιωτικους ορους γιατι η εκστρατεια θα αποτυχει, και τους λεει τι θα επρεπε να κανουν για να εχουν καποιες ελπιδες επιτυχιας.

Οποιος το διαβασει, θα εχει κατανοησει ΠΛΗΡΩΣ το Μικρασιατικο Πολεμο.

ΑΧΕΡΩΝ 6 Αυγούστου 2012 - 6:28:00 μ.μ. EEST  

Κατὰ την γνὼμη μου η Μικρασιατικὴ Εκστρατεὶα μποροὺσε να επιτὺχει,εφὸσον η Ελλὰς αποδυὸταν με αποφασιστικὸτητα και χωρὶς παλιμβουλὶες στον αγὼνα,εγκαὶρως,και αξιοποιὼντας ῸΛΕΣ τις διαθὲσιμες δυνὰμεις της με συνὲπεια.
Το Ναυτικὸ,οι Πὸντιοι αντὰρτες(ως και 60.000 τουφὲκια),και οι αντικεμαλικοὶ μουσουλμὰνοι,δεν αξιοποιὴθηκαν στο μὲτρο των δυνατοτὴτων τους,η δε επιλογὴ της Σμὺρνης αντὶ της Κωνσταντινουπὸλεως,υποψιὰζει εξ αρχὴς για παρὲλκυση απὸ τον αντικειμενικὸ σκοπὸ.
Σε αυτὸ το σχὸλιο ὸμως,με ενδιαφὲρει κυρὶως να αναγνωρὶσω στους Παλαιοελλαδὶτες τον βαρὺτατο φὸρο αὶματος κατὰ τον μακροχρὸνιο αγὼνα,αλλὰ και τις συνθὴκες διαβιὼσεως των οικογενειὼν των στρατευμὲνων,ὸπως επισημαὶνει ο Αρματιστὴς.
Χωρὶς να λησμονὼ τους Επτανὴσιους,Κυκλαδὶους και Σαμὶους,Θεσσαλοὺς και εθελοντὲς Κρὴτες και ὰλλους,την μὰζα του Στρατοὺ μας την ὲδωσε ο Μωρηὰς και η Ροὺμελη,μεταξὺ 1897 και 1923.
Ανὰμεσα στους Παλαιοελλαδὶτες,οι Αρβανὶτες,ὸπως το ´21,και ὲρχονται κὰποιοι σὴμερα να τους αντιμετωπὶσουν περὶπου ως δολιοφθορεὶς,ακὸμα και σε αυτὸ το ιστολὸγιο,αφὴνοντας σχὸλια ὰστοχα και ὰδικα.
Στο τρὶγωνο Κιλκὶς-Λαχανὰ-Σκρὰ,ὲχουν στηθεὶ τρὶα τρὸπαια,και χιλιὰδες σταυροὶ,ὸλοι ιεροὶ,οι περισσὸτεροι ὸμως σκεπὰζουν Παλαιοελλαδὶτες.

Ανώνυμος 6 Αυγούστου 2012 - 11:35:00 μ.μ. EEST  

Νομίζω πως η εργασία του κ. Αγζτίδη αποτελεί πολίτιμη συμβολή στην εδραίωση της "Ελληνοτουρκικής Φιλίας".

'Αλλως τε, κατά τη δεκαετία του 50, όταν στο Λύκειο Ελληνίδων Αθηνών, επρόκειτο να απαγγελθή γνωστό δημώδες άσμαμε επίλογο "Πάλι με Χρόνια με Καιρούς Πάλι Δικά μας Θαναι". επενέβη το ΥΠΕΞ της Ελλάδος και απηγόρευσε την απαγγελία του για να μην θιγεί "Ελληνοτουρκική Φιλία".

Βέβαια λίγο αργότερα το 1955, συνέβησαν τα γεγονότα της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης, κατά τα οποία οι "φίλοι" όμοροι γείτονες Τούρκοι επέδειξαν αυτοσυγκράτηση,καθώς επίσης σπάνια φιλικά αισθήματα προς τους Έλληνες της Πόλης!

Νομίζω ότι τόσο η κ. Ρεπούση, όσο και ο άλλος, καθηγητής Πανεπιστημίου και αυτός, κ. Μηλιός, που μνημονεύετε του ΣΥΡΙΖΑ, από τουρκικής απόψεως ορμώμενοι, αποτιμούν ορθώς τα διάφορα ιστορικά γεγονότα.

Εμείς οι Έλληνες υπήρξαμε πάντοτε, κατ' αυτούς τους δύο και άλλους όμοιούς των εγκάθετους, επιθετικοί "εθνικιστές" και για τον λόγο αυτόν οι "φίλοι Τούρκοι" μας σφάζουν κατά καιρούς κατά βούλησιν.

Και καλώς πράττουν, όταν δεχόμαστε να μας κυβερνούν είτε λεβέντες που δέχονται οιανδήποτε "παραχώρηση", λέγε με Κύπρος 1874, είτε σκύμβαλα ισχυριζόμενα πως "Λεφτά υπάρχουν" και αγωνίζονται να μετατρέψουν την χώρα μας σε "πολυπολιτισμικό" κοπρώνα της υπόλοιπης Ευρώπης, σε μουσουλμανικό θύλακα!

Κατά τα άλλα τα σκύμβαλα αυτά καλά περνούν, εμείς όμως οι οποίοι μανιωδώς επιμένουμε να είμεθα Έλληνες και γι' αυτό τραβούμε τον διάολό μας τι κάμνουμε;

Ευμένης Καρδιανός

Υ.Γ. Η αναφορά στον Ι. Μεταξά είναι πολύ χρήσιμη και ενδιαφέρουσα.

Όσον αφορά την Άμυνα, θυμηθειτε ότι στην Σμύρνη υπήρχε και ένα άτιμο άτομο που ονομαζόταν Στεργιάδης!

Διαβάστε, αν αντέχετε, το βιβλίο "Χρονικόν Μεγάλης Τραγωδίας" Εκδόσεις ΕΣΤΙΑΣ, Βιβλιοπωλείον Κολλάρου. Έχει βραβευθή επαξίως από την Ακαδημία Αθηνών!

Αρματιστής 7 Αυγούστου 2012 - 7:45:00 π.μ. EEST  

Η "Μικρασιατική Άμυνα", στην οποία αναφέρεται και ο αρθρογράφος, ήταν μια ανεδαφική, ή μάλλον μια αστεία πρόταση για κήρυξη ανεξάρτητου Μικρασιατικού κράτους με τον ταυτόχρονο εξοπλισμό του ντόπιου πληθυσμού. Το σχέδιο που είχε εκπονήσει η οργάνωση της Κωνσταντινούπολης, προέβλεπε πως θα αποστέλλονταν εκκλήσεις για βοήθεια σε όλες τις Ελληνικές κοινότητες της Ευρώπης, ενώ Πρωθυπουργός του νέου "Κράτους" θα ήταν ο Αρχιστράτηγος Παπούλας. Οι αντιπρόσωποι της Άμυνας υπολόγιζαν ότι θα μπορούσαν να εξοπλίσουν γύρω στους 80.000 άνδρες, ενώ προβλεπόταν μαζική λαική συγκέντρωση στην Σμύρνη που θα επιβεβαίωνε την εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του και ειδικό όρκο!! που θα έδιναν οι νέες ένοπλες δυνάμεις.

Και βασικό ζητούμενο για το νέο αυτό κράτος ήταν ο στρατός. Θα έπρεπε να διαθέτει στρατό για να αντιμετωπίσει τον Κεμάλ.

Υπάρχει όμως κάτι που οι σημερινοί υποστηρικτές αυτού του σχεδίου, επιμελώς αποκρύπτουν. Όταν τον Απρίλιο του 1921 κλήθηκαν στην Ελλάδα στα όπλα νομίζω 7 κλάσεις προκειμένου να προετοιμαστεί η εξόρμηση προς Εσκή Σεχήρ και Αφιόν, ταυτόχρονα κλήθηκαν να παρουσιαστούν και οι Μικρασιάτες Έλληνες. Παρουσιάστηκαν λοιπόν 10.000. Και μάλιστα έβαζαν λυτούς και δεμένους για να αποφύγουν τη στράτευση και έβγαζαν διαβατήρια για να φύγουν από τη Μ. Ασία. (Πέρα από τους Έλληνες, τα γράφει και ο φιλέλληνας Αμερικανός πρόξενος Χόρτον).

Πως θα δημιουργούσαν στρατό 80.000, είναι ένα ερώτημα που κανένας δεν έχει απαντήσει. Και πως ο στρατός αυτός θα αντιμετώπιζε τον Κεμάλ, είναι ένα ακόμη ερώτημα που χρειάζεται απάντηση.

NF 7 Αυγούστου 2012 - 10:37:00 π.μ. EEST  

Αδικουμε τους Μικρασιατες Ελληνες. Η δεξαμενη στρατολογησης των Μικρασιατων ηταν αναγκαστικα περιορισμενη, για πολλους λογους. Τα περι φυγοστρατιας τους είναι κακοηθειες αντιβενιζελικων και βασιλοφρονων της Παλαιας Ελλαδας, και δεν τιμουν αυτους που τα ισχυριζονται.

Οι "κουραμπιεδες" προερχονταν απο ολες τις περιοχες και ολες τις ταξεις, και υπηρχαν αφθονοι και στο Σωμα των Αξιωματικων.

Ηταν αδυνατο να βρεθουν οι αναγκαιες δυναμεις, αλλα οχι λογω φυγοστρατιας.

Δεν ηταν η φυγοστρατια η αιτια που η Ελλαδα δεν παρεταξε περισσοτερο στρατο στη Μικρα Ασια, αλλωστε δεν κληθηκαν ολες οι κλασεις. Η αιτια ηταν η οικονομικη αδυναμια του κρατους να εξοπλισει και να εφοδιασει περισσοτερες στρατιωτικες δυναμεις. Ειχαμε τους ανδρες, αλλα δεν ειχαμε τα μεσα. Αυτο οδηγησε σε οικονομικα μετρα απογνωσης, όπως η διχοτομηση του χαρτονομισματος.

Προτεινω ξανα να διαβασουν ολοι το link από τη συναντηση του Μεταξα με την Κυβερνηση στις 25/3/1921, που παρεθεσα παραπανω.
Να ένα αποσπασμα:

Μεταξας: Καντε γενικη επιστρατευση. Να πολεμησουμε με το συνολο των Δυναμεων που μπορει να παραταξει η Χωρα
Υπουργοι: Μεταξα, εχουμε ηδη καλεσει πολλες κλασεις, δεν μπορουμε να καλεσουμε άλλες, δεν εχουμε οπλα να τις εξοπλισωμεν.
Μεταξας: Να αγορασωμεν!
Υπουργοι:Θελωμεν χρονο, θελωμεν χρηματα. Δεν εχωμεν!

ΝΕΣΤΩΡ 7 Αυγούστου 2012 - 3:39:00 μ.μ. EEST  

Πολύ απλά παίξαμε σαν έθνος και χάσαμε, κριτική καλή, αλλά προφητείες (πας προφήτης μετά Χριστόν εστι ..., λέει μια παροιμία ) και εξυπνάδες είναι άνευ αξίας. Η Ιστορία γράφεται μια φορά και δεν ξαναγράφεται, το αποτέλεσμα μετράει.. Την Ιστορία καλόν είναι να την διαβάζουμε, αλλά να την ερμηνεύομαι σωστά σε κάθε εποχή και να μαθαίνουμε από τα λάθη μας, εάν δεν μπορούμε να μάθουμε από των άλλων, διότι το μόνο που θα κάνουμε θα είναι μνημόσυνα και γιορτές μνήμης σφαγιασθέντων και αδικοχαμένων, ενώ οι άλλοι γιορτές Νίκης.. Τα αριθμητικά στοιχεία του άρθρου δείχνουν ότι οι Τούρκοι σαν Λαός, σαν Φυλή ήταν τελικά ποιο δυνατοί από εμάς και επεκράτησαν, ο Κεμάλ μεγάλος Ηγέτης, αναμορφωτής και δημιουργός του σύγχρονου Τουρκικού Κράτους, οι δικοί μας ΄΄Ηγέτες΄΄ νεκροθάφτες του Ελληνισμού και αναμορφωτές του σημερινού ΄΄Νεοελληνικού Κράτους΄΄, το ίδιο σενάριο παίζεται και σήμερα η Τουρκία έχει μεγάλο Ηγέτη, τον Ερντογάν, περιφερειακή δύναμη και εμείς τι ?, μια ειλικρινή σύγκριση δεν θα πείραζε, θα μας έκανε καλό, μήπως και δεν θα συρρικνωθούμε και άλλο στο μέλλον.

Αρματιστής 7 Αυγούστου 2012 - 4:26:00 μ.μ. EEST  

Αγαπητέ NF

Σε καμιά περίπτωση δεν θέλω να κατηγορήσω τους Μικρασιάτες. Απλά εξηγώ για ποιους λόγους ήταν ανεδαφικό το εγχείρημα της Μικρασιατικής Άμυνας.

Και με βάση αυτά που γράφεις, αποδεικνύεται ακόμη περισσότερο το ανεδαφικό του εγχειρήματος. Πως θα εξοπλιζόταν και θα συντηρείτο ο στρατός των 80.000;

Ακόμη με όσα αναφέρεις, αποδεικνύεται και πάλι πόσο ανεδαφικό ήταν το Μικρασιατικό εγχείρημα. Χρειαζόταν γενική επιστράτευση και κινητοποίηση όλων των δυνάμεων του έθνους, που δεν έγιναν. Έγραψα όμως παραπάνω, ότι ο ΕΣ εκείνη την εποχή, διέθετε δύναμη 310.000 ανδρών. Όταν όμως από αυτή τη δύναμη, μόνο 80.000 άνδρες ήσαν αυτοί που μπήκαν στη φωτιά, αυτό σημαίνει ότι κάτι σάπιο υπήρχε στο σύστημα. Αντιθέτως ο Κεμάλ επί συνολικής δύναμης 90.000 ανδρών που παρέταξε στην Άγκυρα, οι 80.000 ήταν μάχιμοι. Αλλά εκεί στο Εσκή Σεχήρ, ο διοικητής του Α’ ΣΣ στρατηγός Κοντούλης, ερωτώμενος από το Γούναρη, ανέφερε τις αμφιβολίες του για τη σχεδιαζόμενη επιχείρηση προς την Άγκυρα και του είπε ότι χρειάζονται και άλλες δυνάμεις. Όμως ο Γούναρης ούτε να το ακούσει δεν ήθελε. Αυτός πήρε τις εκλογές τάζοντας αποστράτευση και τώρα του έλεγαν ότι πρέπει να καλέσει και άλλους. Δεν νομίζω ότι το πρόβλημα ήταν η αδυναμία εύρεσης οπλισμού. Το πρόβλημα ήταν ότι οι κυβερνώντες ήσαν κατώτεροι των περιστάσεων. Αδυνατούσαν να αντιληφθούν αυτό που τους είπε ο Γουβέλης, ο Μεταξάς, ο Κοντούλης κ.α. Πίστευαν ότι ο Κεμάλ είχε διαλυθεί.

Δυστυχώς όμως για την Ελλάδα και το Μικρασιατικό Ελληνισμό, ο Κεμάλ ήταν ηγέτης με όλη τη σημασία της λέξης. Μπορεί να ήταν ο σφαγέας του Μικρασιατικού Ελληνισμού, αλλά ήταν ο ηγέτης που έκανε στάχτη το όραμα της Μ.Ι. και δημιούργησε τη νέα Τουρκία. Ο Κεμάλ για να αντιμετωπίσει τους Έλληνες, επίταξε τα πάντα. Κινητοποίησε όλες τις δυνατότητες της Ανατολίας. Και υπήρχαν και τα δικαστήρια της «Εθνικής Ανεξαρτησίας», για όσους δεν συμμορφώνονταν. Από δε τη πλευρά μας, δυστυχώς, ούτε γενική επιστράτευση έγινε, ούτε επιτάξεις, ούτε η λιποταξία και η ανυποταξία διώχθηκε, αλλά αντιθέτως ίσχυσε του «φευγάτου η μάνα δεν έκλαψε». Το δε χαρτονόμισμα διχοτομήθηκε όταν πλέον ήταν αργά.

Αρματιστής 7 Αυγούστου 2012 - 9:31:00 μ.μ. EEST  

@ ΝΕΣΤΩΡ

Αγαπητέ κύριε

Για ένα ανεξήγητο λόγο, αντιλαμβάνομαι ότι κάτι σας συμβαίνει όταν διαβάζετε τα σχόλια μου. Νομίζω ότι τα παίρνετε στο κρανίο. Αντί λοιπόν να τοποθετηθείτε είτε επί του άρθρου, είτε στα σχόλια μου, προσπαθείτε να μιμηθείτε το γέροντα βασιλιά της Πύλου και αρχίζετε τις «συμβουλές», τις «παραινέσεις» κλπ. Αλλά επειδή δεν μπορείτε να κρύψετε και τα αισθήματά σας προς το πρόσωπό μου, ρίχνετε και τη φιτιλιά σας. Όπως το ακόλουθο: «αλλά προφητείες (πας προφήτης μετά Χριστόν εστι ..., λέει μια παροιμία ) και εξυπνάδες είναι άνευ αξίας».

Αν διαφωνείτε με αυτά που έγραψα, ή προς το ευγενικότερο και στρατιωτικότερο «έχετε διαφορετική άποψη», γράψτε την να τη δούμε και να τοποθετηθούμε. Αλλά ευθέως απευθυνθείτε σε μένα.

Και για να τελειώνω. Όσο αφορά εμένα, προσπαθώ να μελετώ και να ερμηνεύω την ιστορία, ειδικά τη στρατιωτική, όσο μπορώ πιο σωστά. Και στα παραπάνω σχόλια μου, αυτό είναι σαφές, εκτός και αν δεν το αντιλαμβάνεστε.

ΝF 8 Αυγούστου 2012 - 3:22:00 π.μ. EEST  

@Αγαπητε Αρματιστη,

Τα περι ανεξαρτητου μικρασιατικου κρατους ηταν ασφαλως ανοησιες.
Σε προτρεπω και παλι να διαβασεις 2 κειμενα:
1)Το διαλογο Μεταξα Κυβερνησης, http://www.ioannismetaxas.gr/Synomilia%20Gounari%20Protopapadaki.pdf

2)Την απολογια του Στρατηγου Χατζηανεστη στο Στρατοδικειο.

Στη Μικρα Ασια το 1922 η Στρατια της Μικρας Ασιας ειχε 210,000 ανδρες εναντι 190,000 Τουρκων . Αυτο προκυπτει απο ολες τις πηγες. Ουδεποτε πριν στην Ιστορια το ελληνικο εθνος ειχε παραταξει τετοιους αριθμους, τους οποιους ξεπερασαμε μονο το 1940.
Το εσωτερικο μετωπο ειχε απογυμνωθει τοσο πολυ ωστε στη Θρακη ειχαν μεινει μολις 12,000 ανδρες για να φυλουν 400 χιλιομετρα συνορων με τη Βουλγαρια. «Κουραμπιεδες» υπηρχαν, αλλα οχι στην εκταση που αναφερεις.
Υπερτερουσαμε σε Πεζικο εναντι των Τουρκων, υστερουσαμε ομως σε Ιππικο και Πυροβολικο. Επιμενω οτι το προβλημα ηταν ακριβως η ελλειψη οπλισμου και εφοδιων.Οι πηγες δεν αφηνουν αμφιβολια για αυτο. Οι Τουρκοι ειχαν πολυ πιο συγχρονο πυροβολικο απο εμας, με μεγαλυτερο βεληνεκες, και αυτο πληρωθηκε με ποταμους αιματος στη μαχη της Αγκυρας. Οσο για εφοδια, τα ξερουμε ολοι. Στρατιωτες υπηρχαν ,λεφτα δεν υπηρχαν.
Οι αντιβενιζελικοι αντιλαμβανονταν πολυ καλα αυτα που τους ελεγαν οι στρατιωτικοι:
Δ. Γουναρης προς Μεταξα: «Μεταξα, δεν προκειται απλως περι της Μικρας Ασιας. Αν δε μεινουμε στη Μικρα Ασια, οι Αγγλοι θα μας παρουν πισω και την Ανατολικη Θρακη... Εστω, οτι εσφαλλαμεν. Εστω, οτι εμπλεξαμεν. Τωρα ομως ειμεθα υποχρεωμενοι να συνεχισωμεν τον πολεμον, εστω και αν κινδυνευσωμεν να καταστραφωμεν »

Μολις ο Χατζηανεστης ανελαβε, προτεινε αμεσως να εγκαταλειψει ο Στρατος ολη σχεδον τη Μικρα Ασια, και να οχυρωθει γυρω απο τη Σμυρνη και την Πανορμο. Αν τον ειχαν ακουσει..............

Συμφωνουμε οτι η Μικρασιατικη Εκστρατεια ηταν περα απο τις δυνατοτητες της Ελλαδος.Το περιεργο δεν ηταν οτι χασαμε αλλα το οτι φθασαμε πολυ κοντα στη νικη το καλοκαιρι του 1921.

Ο Κεμαλ ηταν ενας Δικτατορας και μπορουσε να κανει οτι ηθελε.Ομως η Κοινοβουλευτικη ελληνικη Κυβερνηση του 1921 δεν μπορουσε. Θυμασαι τι ειχα γραψει προσφατα....
Μηπως χρειαζομαστε σημερα εναν δικο μας "Κεμαλ";

Αρματιστής 8 Αυγούστου 2012 - 1:40:00 μ.μ. EEST  

Αγαπητέ NF

Τα στοιχεία που παραθέτεις αναφορικά με την αριθμητική δύναμη του ΕΣ δεν είναι σωστά, σύμφωνα τουλάχιστο με τη ΔΙΣ/ΓΕΣ. Της οποίας και ασφαλώς τα στοιχεία, είναι καθ’ όλα πιστοποιημένα.

ΕΠΙΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ (σελ 180)
Δύναμη και κατανομή στρατού την 1η Απριλίου 1921
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ…………..ΑΞΚΟΙ….ΟΠΛΙΤΕΣ
ΣΤΡΑΤΙΑ Μ. ΑΣΙΑΣ:…….4364…..122.164
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ –ΘΡΑΚΗ:..1525…….54.036
Ε’ ΣΣ/ΗΠΕΙΡΟΥ:…………….422…….14.632
ΖΩΝΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ:…..1782…….34.161
ΣΥΝΟΛΟ: …………………………… 233.096

Για τη συμπλήρωση της δύναμης της στρατιάς Μ. Ασίας, κλήθηκαν οι κλάσεις 1912, 1913β, 1914, 1915, και οι 1904 και 1915 για την ασφάλεια του εσωτερικού της χώρας.

Η υπόψη επιστράτευση απόδωσε 58.000 + 12.000 που παρουσιάστηκαν από τους Έλληνες το γένος κατοίκους της Μ. Ασίας = 70.000.

Άρα η συνολική δύναμη του ΕΣ ανήλθε σε 303.000 αξκούς και οπλίτες.

Την 11 Ιουνίου 1921 (παραμονή έναρξης της προέλασης προς Κιουτάχεια – Εσκή Σεχήρ και Αφιόν, η δύναμη της Στρατιάς Μ. Ασίας ανήλθε σε 6.159 αξκούς, 193. 994 οπλίτες (σύνολο 200.153), 318 πυροβόλα και 63.639 κτήνη.

Όπως μπορεί να γίνει αντιληπτό από τα παραπάνω στοιχεία, ολόκληρη η δύναμη που επιστρατεύθηκε, μεταφέρθηκε στη Μ. Ασία. Επιπλέον μεταφέρθηκαν άλλες 5.000 περίπου από το εσωτερικό, ίσως και από τα βόρεια σύνορα.

Δηλαδή η δύναμη που υπηρετούσε στην Ήπειρο – Μακεδονία – Θράκη – Εσωτερικό (δηλαδή 106.558), μειώθηκε μόνο κατά 5.000. Ουσιαστικά παρέμεινε αμετάβλητη.

Οι απώλειες της στρατιάς Μ. Ασίας από τις επιχειρήσεις του θέρους του 1921, αναπληρωθήκαν από τη κλάση 1922 (περίπου 30.000 άνδρες). Άρα η δύναμη της στρατιάς τον Αύγουστο του 1922, θεωρητικά ανερχόταν σε 200.000 περίπου άνδρες. Έχω την εντύπωση όμως, ότι οι δυνάμεις Ηπείρου – Μακεδονίας – Θράκης – Εσωτερικού, ουδόλως μεταβλήθηκαν. Αντιθέτως η δύναμη της στρατιάς Μ. Ασίας είχε φυλλορροήσει αισθητά, εξ αιτίας της λιποταξίας, των αδειούχων που με τις πλάτες των πολιτικάντηδων δεν επέστρεφαν (γνωστά τα περιστατικά που τους μάζευε η χωροφυλακή και τους κατέβαζαν από τα πλοία οι κομματάρχες), καθώς και της μεταφοράς σημαντικών δυνάμεων από τη Μ. Ασία στη Θράκη για την απονενοημένη επιχείρηση του Χατζανέστη για κατάληψη της Κωνσταντινούπολης (αν και αυτές οι δυνάμεις δεν αφαιρέθηκαν από τη κρίσιμη εξέχουσα του Αφιόν.

Πράγματι οι Κεμαλικοί υπερείχαν στο πυροβολικό όσο αφορά τη ποιότητα του υλικού, την ομοιοτυπία και το βεληνεκές. Μειονεκτούσαν στον αριθμό των πυροβόλων, αλλά αυτό δεν είχε καμιά σημασία. Μη ξεχνάμε, ότι οι Οθωμανοί ήταν οι πρώτοι που δημιούργησαν ισχυρό και συγκροτημένο πυροβολικό κατά τη πολιορκία της Πόλης. Και σήμερα, δυστυχώς για μας, συνεχίζουν τη στρατιωτική τους παράδοση. Πάθαμε, αλλά δεν μάθαμε.

Όντως ο Χατζανέστης είχε πολύ προωθημένες σκέψεις για τη Μ. Ασία και ήταν της άποψης ότι το παιχνίδι θα παιζόταν στη Θράκη και τα στενά και ως εκ τούτου η Στρατιά έπρεπε να συμπτυχθεί στη περιοχή της Τρωάδος (από Κίο Μέχρι Αδραμύτιο) τηρώντας με μια οχυρωμένη γραμμή τη Σμύρνη, ως ενέχυρο, μέχρι τελικής διευθέτησης του ζητήματος στη βάση προστασίας των Χριστιανών. Δυστυχώς όμως η κυβέρνηση είχε διαφορετική άποψη και ο Χατζανέστης αποδέχθηκε την αρχιστρατηγία με μόνο όρο να διοικεί παράλληλα και το Δ’ ΣΣ (Θράκης).

Αρματιστής 8 Αυγούστου 2012 - 1:51:00 μ.μ. EEST  

Πράγματι ο Κεμάλ ήταν δικτάτορας και μάλιστα αδυσώπητος και χωρίς έλεος και μπορούσε να πράττει κατά βούληση.

Πιστεύω όμως ότι σε καμιά περίπτωση δεν χρειάζεται μια δικτατορία για να φέρει σε πέρας αποτελεσματικά μια στρατιωτική επιχείρηση. Οι Βαλκανικοί πόλεμοι διεξήχθησαν με καθεστώς πολιτικής ελευθερίας. Η Μεραρχία εστάλη στη Κύπρο από τον Γ. Παπανδρέου. Αλλά και η Κύπρος χάθηκε από ένα δικτατορικό καθεστώς.

Η δημοκρατία μπορεί να διεξαγάγει κανονικότατα ένα πόλεμο. Με βάση το σύνταγμα μια δημοκρατική κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει έκτακτες εξουσίες, σε περίοδο επιχειρήσεων.

Και δεν νομίζω ότι Μεταξάδες υπάρχουν πολλοί.

Το πρόβλημα βρίσκεται στους πολίτες. Αν ψηφίζουν τους ικανούς. Αλλά θα το ξαναπώ. Εδώ έχει εκχωρηθεί κανονικά, κανονικότατα, η εθνική κυριαρχία και όλοι σφυρίζουν αδιάφορα. Όταν εκχωρείς τη δημοσιονομική σου κυριαρχία και τη κυριαρχία του κοινοβουλίου, είναι σαν να έχεις ξεβρακωθεί, να έχεις σκύψει και απλά παρακαλάς τον επικυρίαρχο να μην είναι πολύ βίαιος.

ΝΕΣΤΩΡ 9 Αυγούστου 2012 - 7:59:00 π.μ. EEST  

΄΄Τα στοιχεία που παραθέτεις αναφορικά με την αριθμητική δύναμη του ΕΣ δεν είναι σωστά, σύμφωνα τουλάχιστο με τη ΔΙΣ/ΓΕΣ. Της οποίας και ασφαλώς τα στοιχεία, είναι καθ’ όλα πιστοποιημένα΄΄ @ Αρματιστης, 8 Αυγούστου 2012 1:40:00 μ.μ. EEST .
Μια μικρή παρέμβαση για τις εκδόσεις ΔΙΤ/ΓΕΣ, θα πρέπει να διευκρινίζεται για ποιες εκδόσεις μιλάμε προ του 1981 ή μετά ? Διότι μετά το 1981 η επικρατείσασα ΄΄αριστερή θολοκουλτούρα΄΄ και μετά την ΄΄δικαίωση΄΄ της κομμουνιστικής αριστεράς, τα Βιβλία των παλαιών εκδόσεων της ΔΙΤ/ΓΕΣ έχουν ξαναγραφεί, δηλαδή η Ιστορία έχει ΄΄ξαναγραφεί΄΄, ιδιαίτερα με Δντές ΔΙΤ/ΓΕΣ Στργοι Κακουδάκη, Κυροχρήστος και αυτό έγινε με αφορμή τα βιβλία που είχαν γραφτεί επί Χούντας. Όλες οι παλιές εκδόσεις απεσύρθησαν από τις βιβλιοθήκες των Μονάδων και ερίχθησαν εις την πυρράν της ΄΄εθνικής συμφιλίωσης΄΄, όποιος έφερε αντίρρηση μπορούσε και να αποστρατευτεί ως χουντικός, βασιλικός, φασίστας κλπ, ήταν η περίοδος της ΄΄Πολιτιστικής Επανάστασης΄΄ στην Ελλάδα, όπου μεταξύ των άλλων λέγονταν ότι ο Λαός είπε πει το ΟΧΙ και όχι ο Μεταξάς, οι σφαγείς καπεταναίοι του εμφυλίου έγιναν ήρωες, κλπ. Είναι ή δεν είναι έτσι ? Απλώς γιατί πολύ ΄΄κουτόχορτο΄΄ σερβίρεται πολλές φορές.

NF 9 Αυγούστου 2012 - 8:21:00 π.μ. EEST  

@Αρματιστης
Τα στοιχεια του που δινετε για τη δυναμη της Στρατιας Μικρας Ασιας συμφωνουν με τα δικα μου. Τα στοιχεια που δινετε ομως γιατις δυναμεις Εσωτερικου ειναι στις 1/4/1921, και ειναι ευλογο να υποθεσουμε οτι μεγα μερος των δυναμεων αυτων σταλθηκαν επειτα στη Μικρα Ασια. Πώς το ξερουμε; Ο Χατζηανεστης στην απολογια του αναφερει οτι η Στρατια της Θρακης παρετασσε μολις 12.000 τουφεκια την Ανοιξη του 1922, και οτι η Θρακη κινδυνευε αμεσα σε περιπτωση βουλγαρικης ενεργειας.
Ο αρχηγος του 3ου γραφειου της Στρατιας Στρατηγος Παναγακος εγραψε αργοτερα οτι η δυναμη της Στρατιας ηταν 195,000 ανδρες, εκ των οποιων παρατακτη δυναμη οι 108,000. Οι κεμαλικες δυναμεις υπολογιζονταν σε 150,000 ανδρες επισης με 108,000 παρατακτη δυναμη. Σρτην πραγματικοτητα οι τουρκικες δυναμεις ηταν περιπου 190,000 ανδρες, και ο Κεμαλ ανεφερε αργοτερα στην Τουρκικη Εθνοσυνελευση οτι οι 2 στρατοι ηταν περιπου ισοδυναμοι αριθμητικα.
Συνεπως δεν ειχαμε προβλημα αριθμων. Ασφαλως υπηρξαν χιλιαδες «κουραμπιεδες», ιδιως στη Σμυρνη, και ο Χατζηανεστης επιχειρησε να τους παταξει , στελνοντας πολλους εξ αυτων στο μετωπο.
Βεβαια ο Κεμαλ φροντισε να εχει πληρη τοπικη αριθμητικη υπεροχη στο Αφιον την κρισιμη ωρα.

Οι νικες των Βαλκανικων Πολεμων δεν θα ειχαν ελθει χωρις το ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ του Στρατιωτικου Συνδεσμου το 1909, το οποιο ετυχε ευρυτατης λαϊκης αποδοχης.

Η δημοκρατία μπορεί να διεξαγάγει κανονικότατα ένα πόλεμο, η μια μεγαλη εθνικη κριση, χρησιμοποιωντας εκτακτες συνταγματικες εξουσιες. Ομως η Ελλαδα δεν ειναι Γαλλια του 1914, οπου Λαος, Στρατος και Δημοκρατικη Κυβερνηση ενωθηκαν σαν μια γροθια εναντιον των Γερμανων.
Η Ελλαδα χρειαζεται επειγοντως μια ικανη, πατριωτικη Κυβερνηση. Δεν εχει καμμια απολυτως σημασια αν η Κυβερνηση αυτη θα ειναι «δημοκρατικα εκλεγμενη» ή οχι. Οπως ελεγε και ο Ντεγκ Χσιαο Πιγκ, «Ασπρη, γατα, μαυρη γατα, σημασια εχει να πιασει τα ποντικια!»
Για να ανακτηθει η Εθνικη Κυριαρχια πρεπει να κανουμε σταση πληρωμων και να διωξουμε τους Δανειστες. Για να γινει αυτο πρεπει να ισοσκελισουμε ΑΜΕΣΩΣ τα διδυμα ελλειμματα (δημοσιονομικο ελλειμμα + ελλειμμα ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων). Εγω εχω πει πώς θα το κανει αυτο ενας εντιμος Δικτατορας. Αν μου εξηγησετε εσεις πώς θα το κανει ο συντροφος Τσιπρας, ευχαρίστως θα τον ψηφισω.
Μια και μιλαμε για τη Μικρασιατικη καταστροφη, να θυμισω οτι αν οι Πλαστηρας και Γονατας το επαιζαν δημοκρατες το 1922, ο Κεμαλ θα ειχε φθασει μεχρι το Ταιναρο!

Αρματιστής 9 Αυγούστου 2012 - 4:22:00 μ.μ. EEST  

@ ΝΕΣΤΩΡ

Αρχικά. Όταν απαντάς σε μένα μη ντρέπεσαι να αναφέρεις το όνομά μου. Και λέπρα να είχα, ηλεκτρονικά δεν μεταδίδεται.

Ο τόμος της Επίτομης Ιστορίας της Μικρασιατικής εκστρατείας, κυκλοφόρησε το πρώτο το 1966 επί Διευθύνσεως της ΔΙΣ/ΓΕΣ από τον αντιστράτηγο Κ. Κανελλόπουλο, ο οποίος κατά τη διάρκεια της εκστρατείας υπηρετούσε στο επιτελείο του Α’ ΣΣ. Υπόψη ότι ο εν λόγω στρατηγός έχει συγγράψει και ένα βιβλίο με τίτλο «Η Μικρασιατική Ήττα». Η έκδοση που κυκλοφορεί σήμερα είναι του 1999, η οποία στη πραγματικότητα είναι ανατύπωση της αρχικής στη δημοτική. Αυτά που αναφέρεις, αφορούν απάλειψη από τις στρατιωτικές εκδόσεις, της δράσης του ΚΚΕ για τους λόγους που αναφέρεις. Δεν μπορώ λοιπόν να καταλάβω για ποιο λόγο μπορεί να έχουν τροποποιηθεί στοιχεία που αφορούν ζητήματα που δεν έχουν σχέση με το ΚΚΕ. Τέλος πάντων, αν νομίζεις ότι έχεις να προσθέσεις κάτι διαφορετικό στα όσα ανέφερα, γράψτο να τελειώνουμε. Εγώ δεν σερβίρω κουτόχορτο.

@ NF

Τα στοιχεία που σου παρέθεσα αποδεικνύουν ότι μέχρι και την εκστρατεία προς Άγκυρα, δυνάμεις από την Ηπειρωτική Ελλάδα δεν απεστάλησαν στη Μ. Ασία. Μπορεί να στάλθηκαν οπλίτες νεωτέρων κλάσεων και στη θέση τους να πήγαν οι κλάσεις 1904 και 1905 που κλήθηκαν για την ασφάλεια του εσωτερικού, αλλά η συνολική αριθμητική δύναμη του στρατού στη κυρίως Ελλάδα, δεν μεταβλήθηκε ουσιαστικά. Με βάση τα στοιχεία που αναφέρεις και εσύ (Παναγάκος), αποδεικνύεται ότι η δύναμη της Στρατιάς Μ. Ασίας, είχε μάλλον μειωθεί, έστω και ελάχιστα σε σχέση με τη δύναμη που παρέτασσε τον Ιούνιο του 1921 (200.153), που τότε βεβαίως στη δύναμη της δεν ανήκε και η Ανεξάρτητη Μεραρχία (μεταφέρθηκε στη Μ. Ασία τον Αύγουστο του 1921). Όλοι όμως, όσους έχω διαβάσει, γράφουν ότι η συνολική δύναμη του Ε.Σ. και το 1922 ήταν 310.000 τροφοδοτούμενοι. Άρα υπάρχει ένα κρίσιμο νούμερο 100.000 περίπου, που με τον άλφα ή βήτα τρόπο υπηρετούσαν στη κυρίως Ελλάδα. Εγώ πιστεύω ότι κατά τη πάγια Ελληνική τακτική, ήταν πολλοί αυτοί που διέφευγαν στο εσωτερικό ΝΟΜΙΜΩΣ (και ο πατριώτης Πολύδωρας τη κόρη του νομίμως τη διόρισε στη βουλή). Θα ψάξω για περισσότερα στοιχεία.

Σχετικά με αυτά που γράφεις για τα 12.000 τουφέκια της Θράκης, αυτό μάλλον είναι αληθές. Στη Θράκη βρισκόταν το Δ’ ΣΣ, το οποίο διέθετε τις ακόλουθες δυνάμεις:

1) Την VI Μεραρχία στη δυτική Θράκη (από Νέστο μέχρι Έβρο) τηρώντας τη προκάλυψη προς Βουλγαρία.
2) Τη Μεραρχία Αδριανούπολης που τηρούσε τη προκάλυψη στη Τσατάλτζα.
3) Τη Μεραρχία Β’ που σχηματίστηκε τον Ιούνιο του 1922 από διάφορες δυνάμεις που βρίσκονταν στη Θράκη και
4) Τη Μεραρχία Α’ που την αποτέλεσαν οι δυνάμεις που μεταφέρθηκαν από τη Μ. Ασία στη Θράκη για την επιχείρηση κατάληψης της Κωνσταντινούπολης.

Άρα πριν σχηματιστεί η Μεραρχία Α’ στη Θράκη υπήρχαν οι Μεραρχίες Αδριανούπολης και Β’ και το πλέον πιθανό οι μάχιμοι και των δύο θα ήσαν περίπου 12.000.

Εδώ βρισκόταν και το μεγάλο πρόβλημα του ΕΣ. Οι μεραρχίες του είχαν πολύ βαριά σύνθεση σε διάφορους σχηματισμούς, με αποτέλεσμα μια μεραρχία δυνάμεως 12.000 περίπου ανδρών, διέθετε τρία συντάγματα με δύναμη 3Χ2.200=6.600 μάχιμοι (περίπου). Το 1922 η υπόψη δύναμη είχε απομειωθεί κατά πολύ, λόγω των απωλειών που δεν αναπληρώθηκαν, των «φευγάτων» προς τις μονάδες των μετόπισθεν, των αδειούχων, των αδειούχων που δεν επέστρεψαν και των λιποταχτών.

Αρματιστής 9 Αυγούστου 2012 - 8:16:00 μ.μ. EEST  

@ NF

Όπως σου έγραψα και παραπάνω, ψάχνοντας λίγο περισσότερο τα στοιχεία, εμπεδώνεται ολοένα και περισσότερο η πίστη μου, ότι στην όλη υπόθεση της Μικρασιατικής εκστρατείας, ουδέποτε η κεντρική ηγεσία αντιμετώπισε με την απαιτούμενη σοβαρότητα και υπευθυνότητα το κρίσιμο αυτό ζήτημα. Ουδέποτε προσπάθησε να κινητοποιήσει το σύνολο των δυνάμεων του έθνους για να φέρει σε πέρας επιτυχώς την εκστρατεία. Στη πλέον κρίσιμη στιγμή της ιστορικής πορείας του έθνους, οι διαρροές από τη «Ζώνη του Πυρός», ήταν διαρκείς.

Όπως είχα γράψει και παραπάνω, μετά την επιστράτευση για τις επιχειρήσεις προς Δορύλαιο – Αφιόν, η συνολική δύναμη της Στρατιάς Μικράς Ασίας, ανήλθε την 11/6/192, σε:
Αξκούς 6.159 + Οπλίτες 193.994 = 200.153
(Επίτομη Ιστορία ΔΙΣ, σελ 183)

Οι απώλειες σε νεκρούς και τραυματίες κατά τις αναφερόμενες επιχειρήσεις, ανήλθαν σε (σελ 262 ιδίου τόμου):

ΝΕΚΡΟΙ: Αξκοί 75 + οπλίτες 1.416 = 1491
ΤΡΑΥΜΑΤΙΕΣ: Αξκοί 208 + Οπλίτες 6.264 = 6.472
ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΙ: Οπλίτες 110
ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΩΛΕΙΩΝ: 8.073

Βεβαίως στο συγκεντρωτικό πίνακα των απωλειών που παρατίθεται στους πίνακες στο τέλος του ιδίου τόμου, αναφέρονται αριθμοί σημαντικά μικρότεροι, με ένα σύνολο απωλειών 6.531. Παρ’ όλα ταύτα εγώ θα μείνω στις μεγαλύτερες απώλειες των 8.073.

Άρα ή διαθέσιμη δύναμη της στρατιάς για τις επιχειρήσεις προς Άγκυρα ανερχόταν σε:
200.153 – 8.073 = 192.080.

Στο 1ο τόμο όμως της ιστορίας της ΔΙΣ/ΓΕΣ, έκδοσης 1962, «Επιχειρήσεις προς Άγκυρα», σελ 259, αναφέρεται ότι η παρούσα δύναμη της Στρατιάς Μικράς Ασίας την 1/8/1921 (έναρξη της προέλασης προς Σαγγάριο), ανερχόταν σε:
ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ: 5.500
ΟΠΛΙΤΕΣ: 178.000
ΣΥΝΟΛΟ: 183.500

Όπως γίνεται αντιληπτό, έχουν εξαφανιστεί ως δια μαγείας από τη δύναμη της Στρατιάς, τη παραμονή της μεγάλης εξόρμησης για τη πραγμάτωση του μεγάλου οράματος της φυλής, ένας πολύ μεγάλος αριθμός ανδρών:
Αξιωματικοί: 376
Οπλίτες: 8.204
Σύνολο: 8.580

Αυτή η δύναμη δεν ανήκε πλέον στη Στρατιά. Είχε διαγραφεί από τη δύναμή της, μια ολόκληρη Μεραρχία.

Υποπτεύομαι όμως, ότι αυτοί που είχαν «διαρρεύσει», με τις ευλογίες κάποιων ισχυρών προσώπων, ήταν πολύ περισσότεροι. Διότι είναι πλέον ή βέβαιο ότι ένας σημαντικός αριθμός τραυματιών, που είχαν τραυματιστεί ελαφρά και ύστερα από κάποιο χρόνο νοσηλείας και αποθεραπείας θα μπορούσαν να επιστρέψουν και πάλι στις μονάδες τους, δεν θα είχαν διακομιστεί σε νοσοκομεία της Ελλάδας και θα παρέμεναν σε νοσοκομεία της Στρατιάς και άρα γραμμένοι και στη δύναμη της.

Αγαπητέ φίλε, πιστεύω να μη διαφωνείς με τα παραπάνω νούμερα, καθώς και με την άποψη μου, ότι ποτέ κανένας στην Ελλάδα δεν αντιμετώπισε το Μικρασιατικό εγχείρημα με τη δέουσα σοβαρότητα.

Και όπως βλέπεις, «πάθαμε, αλλά δεν μάθαμε». Σήμερα που η πατρίδα μας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφάλειας, ευημερούν τα ΚΕΝ στη Πελοπόννησο και την κεντρική Ελλάδα και οι μονάδες – υπηρεσίες εσωτερικού. Και πολλοί βεβαίως διαρρέουν και χάνονται. Και όλα αυτά συμβαίνουν, με διαχειριστές της εξουσίας τα «πατριωτικά κόμματα».

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
“Κι αν είναι κ’ έρθουνε χρόνια δίσεχτα, πέσουν καιροί οργισμένοι, κι όσα πουλιά μισέψουνε σκιασμένα, κι όσα δέντρα, για τίποτ’ άλλο δε φελάν παρά για μετερίζια, μη φοβηθείς το χαλασμό.

Φωτιά! Τσεκούρι! Τράβα!, ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφτο, και χτίσε κάστρο απάνω του και ταμπουρώσου μέσα, για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα, π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νάρθει, κι’ όλο συντρίμμι χάνεται στο γύρισμα των κύκλων!..

Φτάνει μια ιδέα να στο πει, μια ιδέα να στο προστάξει,κορώνα ιδέα , ιδέα σπαθί, που θα είναι απάνου απ’ όλα!"

Κωστής Παλαμάς
«Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται,ζυγόν δουλείας ας έχωσι·

θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία»


Α.Κάλβος
«Τι θα πει ραγιάς; Ραγιάς είναι εκείνος που τρέμει από τον φόβο τον Τούρκο, που είναι σκλάβος του φόβου του, που θέλει να ζήσει όπως και να είναι. Που κάνει τον ψόφιο κοριό για να μην τον πατήσει κάποιος. Την ραγιαδοσύνη του την ονομάζει αναγκαία φρονιμάδα».

Ίωνας Δραγούμης

  © Free Blogger Templates Columnus by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP