Η απόφαση της Χάγης δεν είναι άλλοθι για υποχωρήσεις...

Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2011


Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, που δέχθηκε ότι η Ελλάδα παραβίασε την Ενδιάμεση Συμφωνία του 1995 με την ΠΓΔΜ, όταν το 2008 στο Βουκουρέστι παρεμπόδισε την είσοδό της στο ΝΑΤΟ, σίγουρα θα αναλυθεί πολύ και από πολλούς. Από την απόφαση προκύπτουν κατ' αρχήν ορισμένα συμπεράσματα για άστοχους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς, που ο σχολιασμός τους δεν είναι του παρόντος. Το "Εν Κρυπτώ" θα επιχειρήσει μια αρχική προσέγγιση, προσανατολισμένη στην "επόμενη μέρα" και στις επιλογές που έχει η Ελλάδα.

Οι πρώτες αντιδράσεις από τους διεθνείς οργανισμούς για τους οποίους τίθεται κυρίως το ζήτημα της συναίνεσης της Ελλάδας για την ένταξη των Σκοπίων (δηλαδή το ΝΑΤΟ και την ΕΕ) υπήρξαν ενθαρρυντικές, με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Α. Ρασμουσεν να επιβεβαιώνει την ισχύ της απόφασης του Βουκουρεστίου και το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ να εμμένει (όπως και το 2009 και το 2010) στην ανάγκη επιτυχούς κατάληξης των διαπραγματεύσεων για το όνομα, προκειμένου η ΠΓΔΜ να ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ. Όμως αυτά τα πρώτα δείγματα δεν πρέπει να οδηγήσουν σε εφησυχασμό.

Η "επόμενη μέρα" θα φέρει, πιθανότατα, μια νέα μεσολαβητική προσπάθεια, για την οποία ο Μάθιου Νίμιτς ήδη δήλωσε ετοιμότητα. Επιπλέον, η κυβέρνηση της ΠΓΔΜ είναι λογικό να παρουσιάσει την απόφαση της Χάγης ως θρίαμβο και δικαίωση της πολιτικής της, και να προετοιμάσει τις επόμενες κινήσεις της διεθνώς για την εκμετάλλευσή της, πιθανώς με επαναφορά της υποψηφιότητας ένταξης στο ΝΑΤΟ. Το "βέτο" (ενάντια στη βούληση των ΗΠΑ) ήταν ήδη μια δύσκολη πολιτική επιλογή υπό τις ομαλές συνθήκες του 2008. Σήμερα, μετά την απόφαση της Χάγης, αλλά και με δεδομένη την κατακρήμνιση της διεθνούς θέσης της χώρας και την εξάρτησή της από εξωτερικά δάνεια (για την εξασφάλιση των οποίων η πολιτική υποστήριξη των ΗΠΑ είναι κρίσιμη, ειδικά στο ΔΝΤ), η επιλογή ενός νέου βέτο φαίνεται πολιτικά "ασήκωτη".

Τούτου δοθέντος, οι πρώτες αντιδράσεις της ελληνικής κυβέρνησης δείχνουν αμηχανία. Ο μεν πρωθυπουργός Λ. Παπαδήμος δήλωσε ετοιμότητα για διαπραγματεύσεις για την επίλυση του θέματος του ονόματος, θέτοντας ως στόχο μια ονομασία erga omnes, ο δε υπουργός Εξωτερικών Σ. Δήμας εστίασε στις αρχικές αντιδράσεις ΕΕ και ΝΑΤΟ και δήλωσε ότι η πόρτα των δύο οργανισμών παραμένει ανοιχτή, "μόλις οι υποψήφιες χώρες εκπληρώσουν τις προϋποθέσεις που έχουν θέσει οι δύο οργανισμοί".

Ίσως πέρασε απαρατήρητο από το ευρύ κοινό, αλλά αυτές οι δηλώσεις απέφυγαν να επαναλάβουν την προηγούμενη ελληνική θέση για την ονομασία του γειτονικού κράτους, που αναφερόταν σε "σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό περιορισμό και ισχύ erga omnes". Αυτή η θέση, που είχε υιοθετηθεί από τις κυβερνήσεις Καραμανλή και Παπανδρέου, επαναλήφθηκε από τον Γ. Παπανδρέου σε δήλωσή του για την απόφαση της Χάγης, , όχι όμως από τους επίσημους εκφραστές του ελληνικού κράτους, δηλαδή τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών, ούτε από τη σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών, ενώ ο εκπρόσωπος της ΝΔ Π. Παναγιωτόπουλος στη σχετική δήλωσή μίλησε για εμμονή στις "κόκκινες γραμμές", χωρίς όμως να τις προσδιορίσει επακριβώς.

Στη δεδομένη στιγμή, που η Ελλάδα δέχθηκε το πολιτικό πλήγμα της ανακοίνωσης της απόφασης της Χάγης, η ελληνική θέση θα έπρεπε να επαναβεβαιωθεί από τα πλέον επίσημα χείλη και με τη μέγιστη δυνατή σαφήνεια. Αυτό όμως δεν έγινε. Κάτι που πιθανώς δείχνει ότι η κυβέρνηση του κ. Παπαδήμου, ήδη πιεσμένη από την τραγική οικονομική κατάσταση της χώρας, προσανατολίζεται να αντιμετωπίσει το ζήτημα με τη διαχρονική διάθεση αποφυγής εξωτερικών "τριβών" (τις οποίες σύμφωνα με κάποιες πηγές φοβάται ιδιαίτερα ο κ. Παπαδήμος, και γι' αυτό ζήτησε υπερατλαντικές διαβεβαιώσεις ασφαλείας πριν δεχθεί την πρωθυπουργία). Δεδομένου μάλιστα ότι η απόφαση της Χάγης προσφέρει ένα καλό πολιτικό άλλοθι, δεν αποκλείεται η τρικομματική στήριξη της κυβέρνησης να θεωρηθεί από κάποια κέντρα ως ευκαιρία για "γενναίες αποφάσεις", δηλαδή υποχωρήσεις στο θέμα των Σκοπίων. Σε αυτή την κατεύθυνση, μπορούμε στο προσεχές διάστημα να αναμένουμε τη δυναμική επανάκαμψη των αυτοαποκαλούμενων "φωνών της λογικής" στα ΜΜΕ, που θα διακηρύσσουν "με βέτο δε γίνεται εξωτερική πολιτική", "να πού μας οδήγησε ο υπερπατριωτισμός" "μας έδωσε ένα μάθημα η Χάγη", κλπ.

Είναι όμως έτσι τα πράγματα;
Είναι η απόφαση της Χάγης τόσο καταδικαστική για την Ελλάδα;
Και κυρίως, είναι δεσμευτική για τις μελλοντικές μας ενέργειες;
Η απάντηση είναι: Όχι.

Κατ' αρχήν, όπως ορθώς παρατήρησαν τόσο η σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών, όσο και κάποιοι σχολιαστές, η απόφαση της Χάγης, ενώ έκρινε ότι η Ελλάδα παραβίασε την Ενδιάμεση Συμφωνία αρνούμενη την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ το 2008 στο Βουκουρέστι, δεν ικανοποίησε το αίτημα των Σκοπίων να διατάξει τη χώρα μας να μην προβάλει στο μέλλον αντίρρηση στην εισδοχή της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ ή σε άλλους οργανισμούς στους οποίους η Ελλάδα είναι μέλος.

Όμως αυτή η θέση είναι ατελής και έχει "κοντά ποδάρια": αν επαναληφθούν οι ίδιες συνθήκες θα είναι νομικά και κυρίως πολιτικά αδύνατο για την Ελλάδα να επαναλάβει την ίδια ακριβώς στάση για την οποία την καταδίκασε το Δικαστήριο της Χάγης, ειδικά όταν το επικαλούμαστε σε άλλα μέτωπα (π.χ. υφαλοκρηπίδα). Επομένως καλό είναι να εξετάσουμε μερικές πρόσθετες πτυχές που αλλάζουν τις συνθήκες και μας δίνουν περιθώρια ελιγμών:

Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της απόφασης που δεν έχει επισημανθεί ακόμη (εξ όσων τουλάχιστον γνωρίζουμε), είναι ότι δεν αρνείται επί της αρχής στην Ελλάδα το δικαίωμα να αρνηθεί την είσοδο της ΠΓΔΜ σε ένα διεθνή οργανισμό, αν συνδέσει την άρνησή της, όχι με το ζήτημα της επίλυσης του ονόματος, αλλά με το ζήτημα άλλων παραβιάσεων της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από τα Σκόπια. Πράγματι, εξετάζοντας τις παραβιάσεις της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από την ΠΓΔΜ (χρήση Ήλιου της Βεργίνας, αλυτρωτική προπαγάνδα σε σχολικά βιβλία κλπ.) που η χώρα μας επικαλέστηκε, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και ιδίως τη σύμβαση της Βιέννης του 1969, ως "ενστάσεις μη εκπληρωθέντος συναλλάγματος" (exceptio non adimpleti contractus) ή ως απαντήσεις / αντίμετρα σε παραβιάσεις της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από πλευράς Σκοπίων, το Δικαστήριο δεν απέκλεισε επί της αρχής την πιθανότητα να δικαιολογούν τέτοιες παραβιάσεις την άρνηση της Ελλάδας (βλ. παρ. 71, 161, 163, 164, 165 της απόφασης). Αυτό που είπε το Δικαστήριο της Χάγης είναι ότι η ελληνική αντιπροσωπεία δεν απέδειξε επαρκώς τέτοιες παραβιάσεις από πλευράς Σκοπίων, ενώ στη μία περίπτωση που απέδειξε παράβαση (χρήση ήλιου Βεργίνας σε στολές), δεν προέκυπτε σύνδεση του ελληνικού "βέτο" του 2008 με την παράβαση αυτή. Επομένως μπορεί να υποθέσει κανείς ότι ένα μελλοντικό βέτο της Ελλάδας, συνδεόμενο ρητώς με παραβιάσεις της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από πλευράς Σκοπίων (άλλες ή καλύτερα τεκμηριωμένες από αυτές που κρίθηκαν ανεπαρκείς από τη Χάγη) θα είχε πιθανότητες να γίνει δεκτό, και πάντως θα απαιτούσε νέα κρίση της υπόθεσης.

Κατά τη γνώμη μας όμως, ακόμα και αυτή η ενδιαφέρουσα προοπτική που διευρύνει τα περιθώρια ελιγμών της ελληνικής πλευράς, είναι ημίμετρο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο υποστηρικτικά (βλ. παρακάτω). Αυτό που μπορεί, και πρέπει να κάνει η Ελλάδα για να διατηρήσει ακέραια τη δυνατότητα άσκησης βέτο στην είσοδο των Σκοπίων σε διεθνείς οργανισμούς, είναι η άμεση καταγγελία της Ενδιάμεσης Συμφωνίας του 1995, την οποία είχε προτείνει ο Σ. Λυγερός ήδη από το 2008, χωρίς δυστυχώς να εισακουστεί. Έγραφε τότε ο Σ. Λυγερός στην "Καθημερινή":
«Η απόφαση της κυβέρνησης Καραμανλή να θέσει ως όρο για την ένταξη του γειτονικού κράτους την ύπαρξη συμφωνίας όσον αφορά το όνομα, είναι πολιτική επιλογή. Ηταν ο μόνος τρόπος να πιέσει τους Σλαβομακεδόνες να διαπραγματευθούν σοβαρά, δεδομένου ότι για 12 χρόνια είχαν μετατρέψει τις σχετικές συνομιλίες σε προσχηματική διαδικασία [...]
Η κυβέρνηση Καραμανλή δηλώνει ότι έχει επιχειρήματα και θα δώσει τη δικαστική μάχη. Δεν έχει λόγο, όμως, να εξαρτήσει την πολιτική της από μία νομική κρίση, όπως θα είναι η κρίση του Διεθνούς Δικαστηρίου. Ειδικά όταν η υπόθεση δεν είναι καθόλου από χέρι κερδισμένη. Εάν η Αθήνα αποδεχθεί τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της διένεξης στο νομικό επίπεδο, μία καταδικαστική απόφαση θα είναι βαρύ πλήγμα. Θα την καλοδεχθούν σιωπηλά μόνο όσοι θεωρούν ότι το όνομα δεν έχει σημασία και ψάχνουν τρόπο να κλείσουν όπως-όπως το ζήτημα.
[...] η καταγγελία της Ενδιάμεσης Συμφωνίας δεν θα λύσει μόνο το νομικό πρόβλημα. Θα στείλει σε όλους το έμπρακτο μήνυμα ότι η Ελλάδα εννοεί απολύτως αυτά που λέει και θα εμμείνει μέχρι τέλους στην πολιτική της».


Όλα τα παραπάνω (που μακάρι να τα είχαν ακολουθήσει οι έκτοτε κυβερνήσεις και το Υπουργείο Εξωτερικών) ισχύουν απολύτως και σήμερα, και μάλιστα κατά μείζονα λόγο.
Η Ελλάδα μπορεί και σήμερα ακόμη, απολύτως σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, να καταγγείλει την Ενδιάμεση Συμφωνία, και να απαλλαχθεί έτσι από την υποχρέωση να μην ασκεί βέτο στην είσοδο των Σκοπίων σε διεθνείς οργανισμούς. Σε μια τέτοια περίπτωση θα υπάρξουν βέβαια παρενέργειες (π.χ. χρήση του Ήλιου της Βεργίνας στη σημαία της ΠΓΔΜ που τώρα απαγορεύεται από την Ενδιάμεση Συμφωνία), αλλά όπως σωστά παρατηρούσε ο Σ. Λυγερός ήδη το 2008, η συμφωνία έχει απονεκρωθεί από καιρό και το κόστος δεν είναι σημαντικό σε σύγκριση με το όφελος της διατήρησης του "βέτο" ως μέσου πίεσης. Αυτός είναι ο τρόπος για να θωρακιστεί απολύτως η Ελλάδα έναντι της υποχρέωσης να μην εμποδίζει την είσοδο των Σκοπίων σε διεθνείς οργανισμούς.

Ένα πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί, αν η Ελλάδα αποφασίσει να πάρει το δρόμο της καταγγελίας, είναι η πρόβλεψη της Ενδιάμεσης Συμφωνίας (άρθρο 23) ότι τυχόν καταγγελία επιφέρει τα αποτελέσματά της ένα χρόνο μετά. Επομένως για ένα χρόνο μετά την τυχόν καταγγελία, η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να έχει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Ενδιάμεση Συμφωνία. Όμως αν υπάρχει η πολιτική βούληση και γίνουν οι κατάλληλοι χειρισμοί, αυτό το χρονικό διάστημα μπορεί να καλυφθεί με άλλους τρόπους (διαδικαστική κωλυσιεργία, ενστάσεις άλλων κρατών κλπ.). Ως τελευταίο μέσο παρελκυστικής τακτικής, έως ότου παρέλθει ο κρίσιμος ένας χρόνος, η Ελλάδα θα μπορούσε να (απειλήσει ή πράγματι να) ασκήσει εκ νέου βέτο αλλά με άλλη αιτιολογία, δηλαδή συνδέοντάς το ρητώς με παραβιάσεις της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από τα Σκόπια, με τη λογική που εκθέσαμε παραπάνω. Με αυτόν τον τρόπο θα ξέφευγε από το "δεδικασμένο" της Χάγης.

Επομένως ας μην ψάξουν οι πολιτικές μας ηγεσίες δικαιολογία για υποχωρήσεις και εσπευσμένους συμβιβασμούς με τα Σκόπια στην απόφαση της Χάγης. Αν θέλουν να παραμείνουν στην ορθή γραμμή του "βέτο" και να εξαναγκάσουν τα Σκόπια να κάμψουν την αδιαλλαξία τους, υπάρχει τρόπος: η καταγγελία της Ενδιάμεσης Συμφωνίας. Και μάλιστα αυτή πρέπει να γίνει άμεσα, για να "τρέξει" όσο το δυνατόν γρηγορότερα ο ένας χρόνος ισχύος που θα της απομένει. Οι Σκοπιανοί ήδη ετοιμάζουν τις επόμενες κινήσεις τους. Ο χρόνος μετράει, για όλους...


4 σχόλια:

Ανώνυμος 8 Δεκεμβρίου 2011 - 10:54:00 μ.μ. EET  

Με τη "δημοκρατία Βόρεια της Μακεδονίας", πρέπει να αποφασίσουμε τι θέλουμε . Δηλ. υποτίθεται τώρα ότι εμείς δεχόμαστε το "Βόρεια Μακεδονια" ή κάτι τέτοιο. Ας πούμε ότι το δέχονται κι αυτοί. Πραγματικά μετά θα γίνουμε φιλαράκια και θα είμαστε μέλι-γάλα? Θα σταματήσουν να ονειρεύονται ότι είναι δικά τους όλα μέχρι το Κίσσαβο κι ότι ο Μ.Αλεξανδρος είναι παπούς τους? Δεν υπάρχει περίπτωση. Θα έχουμε σύντομα άλλη μια γενιά - τη 3η που θα είναι "Μακεδόνες" και τη 2η που "κατάγεται" από το Μ.Αλεξανδρο. Αυτή η γενιά θα έχει πραγματικό μίσος για τους κλεφτες της ιστορίας και της γής τους (εμείς θα είμαστε αυτοί). Αυτό θα αφήσουμε να γίνει? όπως άφησε "για αργότερα" η μεταπολεμική Ελλάδα τη Μακεδονία του Τίτο και έγινε η τσαγέρα ατμομηχανή? Αυτό θέλουμε πραγματικά? αν ναι, πάω πάσο. αν όχι η απόφαση της Χάγης είναι μια χαρά ευκαιρία να καταγγείλουμε τη ενδιάμεση συμφωνία και να αρχίσουμε να συμπεριφερόμαστε σαν αυτό που μας κατηγορούν ότι είμαστε για αυτούς έτσι κι αλιώς: εχθρική χώρα. Δε κατάλαβα, οι Σκοπιανοί όπου βρεθούν κι όπου σταθούν μας βρίζουν και αμα -οι όποιοι τρίτοι- δεν τους πουν Μακεδόνες προσβάλονται και αυτό πέρασε και σε επίπεδο κρατών. Και εμείς 20 χρόνια κάνουμε σαν τις παρθένες? ναι δείξαμε διαλακτικότητα, διάθεση για συμβιβασμό και είμασταν καλά παιδιά.Φτάνει πιά. Βέτο από οποιαδήποτε χρηματοδότηση της ΕΕ μέχρι και στο σύλλογο του μπριτζ. Μόνο φανταστείτε τη Τουρκία στη διπλωματική θέση που έχουμε σε σχέση με τα Σκόπια...εδώ καταδικασμένος εισβολέας είναι στη Κύπρο και δεν την αφήνει να ξεκινήσει κουβέντα σε οποιοδήποτε οργανισμό..μα τι λέω, δεν τη αναγνωρίζει καν. Φανταστείτε να ήταν από μέσα και να είχε και δίκιο...θα τους π....ε ανευ σιέλου.
Αλλά ναι ξέρω είμαι εθνικιστής, ας τους πούμε Βόρεια Μακεδονία ή και σκέτο Μακεδονία αφού "ο καθένας αυτοπροσδιορίζεται όπως θέλει" κι ας αφήσουμε τα παιδιά μας να βγάλουν (και αυτό) το φίδι από τη τρύπα. Μόνο που στην επόμενη γενιά μάλον θα γίνει με βόμβες.
ΥΓ αυτή η απόφαση της Χάγης είναι ένα μεγάλο χαστούκι σε αυτούς που ζούσαν το όνειρο της αδέκαστου διεθνούς νομιμότητας. Αφού τυπικά βέτο δεν υπήρξε, τιμωρήθηκε η πρόθεση και η αναφορά στη πρόθεση του βέτο. Νομικά ενδιαφέρον αλλά μόνο "νομικίστικά" σωστό. Πραγματικά ελπίζω να ωθήσει τους Έλληνες σε μια νέα πιο ρεαλιστική και πρακτική κοσμοθεωρία προς τα έξω με "βενιζελικές" μεταφράσεις και χρήσεις της διεθνούς νομιμότητας και όχι σε άλοθι υποχωρήσεων όπως λέει και το άρθρο

ΑΧΕΡΩΝ 9 Δεκεμβρίου 2011 - 1:07:00 π.μ. EET  

Καταγγελὶα της ενδιὰμεσης συμφωνὶας ενὸσω ο αρχιτὲκτονας της,Κὰρολος Παποὺλιας διατελεὶ πρὸεδρος της Δημοκρατὶας;
Δεν λὲω,ὲχει την γοητεὶα του το πρὰγμα.
Ὸσο για την δεινὴ διεθνὴ θὲση της Ελλὰδος,λὸγω οικονομικὴς κρὶσεως,στην πραγματικὸτητα μιλὰμε για μὶα απὸ τα ὶδια,διὸτι ποτὲ δεν εκμεταλλευθὴκαμε τα ὸποια πλεονεκτὴματὰ μας.
Εὶμαι πεπεισμὲνος ὸτι η ΠΓΔΜ βρὶσκεται σε πολὺ χειρὸτερη θὲση,και ὶσως πολὺ σὺντομα να ξαναχρειαστεὶ την βοὴθειὰ μας ὸπως το 2001.Ὶσως μὰλιστα κὰποιοι κὺκλοι στα Σκὸπια να προετοιμὰζουν το ὲδαφος για επαναπροσὲγγιση με την Ελλὰδα,εκθὲτοντας και απορρὶπτοντας τον ''αρχαιομακεδονισμὸ''του Γκροὺεφσκι.Τουλὰχιστον αυτὴν την εντὺπωση μου δημιουργεὶ η στὰση του πρὼην πρωθυπουργοὺ Λιοὺπτσο Γκεοργκὲφσκι.

Ανώνυμος 9 Δεκεμβρίου 2011 - 2:45:00 μ.μ. EET  

Το όνομά τους είναι ακόμα VARDARSKA!!!! Ντοριές (κατά το Πουτινιές) και Δρουτσιές, ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ.

Ανώνυμος 11 Δεκεμβρίου 2011 - 3:27:00 μ.μ. EET  

Και αυτοι οι ψευτομακεδονες και οι αλλοι οι αλβανοι θελουν οχι σερβους πλαδαρους και δειλους βλεπε 1940 αλλα ΕΛΛΗΝΕΣ για να ληξει μια για παντα η πλιατσικο-συζητηση περι αλβανο-σκοπιανων κομπιναδορων ΚΑΙ ΚΟΥΡΑΜΠΙΕΔΩΝ .

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
“Κι αν είναι κ’ έρθουνε χρόνια δίσεχτα, πέσουν καιροί οργισμένοι, κι όσα πουλιά μισέψουνε σκιασμένα, κι όσα δέντρα, για τίποτ’ άλλο δε φελάν παρά για μετερίζια, μη φοβηθείς το χαλασμό.

Φωτιά! Τσεκούρι! Τράβα!, ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφτο, και χτίσε κάστρο απάνω του και ταμπουρώσου μέσα, για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα, π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νάρθει, κι’ όλο συντρίμμι χάνεται στο γύρισμα των κύκλων!..

Φτάνει μια ιδέα να στο πει, μια ιδέα να στο προστάξει,κορώνα ιδέα , ιδέα σπαθί, που θα είναι απάνου απ’ όλα!"

Κωστής Παλαμάς
«Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται,ζυγόν δουλείας ας έχωσι·

θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία»


Α.Κάλβος
«Τι θα πει ραγιάς; Ραγιάς είναι εκείνος που τρέμει από τον φόβο τον Τούρκο, που είναι σκλάβος του φόβου του, που θέλει να ζήσει όπως και να είναι. Που κάνει τον ψόφιο κοριό για να μην τον πατήσει κάποιος. Την ραγιαδοσύνη του την ονομάζει αναγκαία φρονιμάδα».

Ίωνας Δραγούμης

  © Free Blogger Templates Columnus by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP